Medicatie en autisme door de bril van een psychiater

Sam ♦ 15 februari 2008 ♦ 1 reactie

Eerst en vooral ervaren heel wat hoogfunctionerende autistische mensen hun beperkingen op een positieve manier. Ze zien zichzelf niet als ‘slachtoffers’ van hun autisme. Autisme behoeft geen ‘behandeling’ wanneer de persoon niet lijdt aan het autisme of aan de beperkingen die uit het autisme voortvloeien.

Sommige mensen lijden aan hun onwetendheid of de beperking binnen de niet-autistische maatschappij een plaatsje te vinden. Andere mensen lijden werkelijk aan wat aan de basis van hun autisme ligt. Het is dus zo dat de groep autistische mensen, zoals om het even welke groep, niet allemaal hetzelfde zijn en voelen. Dit lijkt vanzelfsprekend, maar in de literatuur wordt er vaak over één kam geschoren.

Sommige hulpverleners zien de menselijkheid in van hun hulpverlening en zijn werkelijk verstandig. Toch is het ook waar dat medicatie lange tijd is misbruikt door hulpverleners en professionelen die onverantwoord teveel medicatie (met bekende ernstige nevenwerkingen) voorschreven en hun cliënten karig opvolgden of superviseerden om het gedrag van de cliënten eventueel bij te sturen.  Om te weten welke nevenwerkingen bepaalde medicatie hebben, kan men de bijsluiter raadplegen.

Er moet steeds gekozen worden voor om het dichtst mogelijk te blijven bij het leven met een beperkte hoeveelheid geschikte medicatie als ondersteuning. Er zijn echter mensen die nog meer gehandicapt zijn geworden, of zelfs gestorven zijn van de complicaties van onverantwoord, beperkt opgevolgde en overdreven hoeveelheden medicatie. Medicatie is dus niet slecht noch goed. Het hangt er vooral vanaf hoe het gebruikt wordt en wie het gebruikt en waarom.

Medicatie wordt niet voorgeschreven op basis van een diagnose maar op basis van symptomen en is deel van het groter geheel van behandeling. Het is verkeerd in hokjes te blijven denken, die de diagnostiek ons oplegt. In de toekomst zullen er geen diagnoses meer zijn, maar een genetisch paspoort op basis waarvan de medicatie op maat zal bezorgd worden.

Alle medicatie werkt op de hersenen, dus niet alleen psychofarmaca. De medicatie voor kinderen loopt gemiddeld vijftien jaar achter op die van volwassenen, omdat er geen testen bestaan.

Middelen als Sint-Janskruid en Omega 3 raden we niet af maar zijn volgens ons niet effectiever dan het placebo-effect.

Wat betreft St Janskruid is er maar een beperkt aantal bedrijven die het enigszins zuiver verkopen, en niet met allerlei soorten ruis erbij. Wat de neveneffecten hoger doet oplopen, dan het antidepressieve effect. Aan kinderen is het zeker niet aan te raden, volgens haar.

Wat betreft Omega 3, dit is een voedingssupplement dat iedereen op de markt (nu ongeveer 55 firma’s) kan brengen, en dus geen controle op is. Het is dus een lot in de loterij.

Gepaste voeding zou op zich voldoende moeten zijn om een goede Omega-spiegel te bereiken. Alleen hebben mensen met ADHD en autisme het soms moeilijk te zien wat er concreet op hun bord ligt. Het is volgens ons beter iets te geven om hun concentratie te verhogen, en effectief te laten opmerken ‘hé er ligt een lekker stukske vis met appelmoes op mijn bordje’ dan hen omega 3 of levertraan (de voorganger van omega 3) te geven. Het is natuurlijk mogelijk om bijvoorbeeld Rilatine te combineren met St Janskruid of Omega 3.

Er bestaat autisme dat vanaf de geboorte bestaat, net zoals er autisme bestaat dat geïnduceerd is, door slechte levensomstandigheden, bijvoorbeeld zoals in Roemenië. In elke ontwikkelingsfase zijn er vensters die eens ze gesloten zijn niet of moeilijk weer geopend kunnen worden.  Toch is er in beide gevallen veel kans tot vordering als de kansen op leren steeds blijven aangeboden worden.

Medicatie kan noodzakelijk zijn wanneer symptomen de ontwikkeling in de weg staan, of het leren zelf (in klas of thuis) of de sociale interactie met ouders of omgeving. Het is slechts een ondersteuning bij andere vormen.

Medicatie kan tevens gebruikt worden om de co-morbide symptomen met autisme aan te pakken, zoals dwangmatig gedrag, angst – en stemmingswisselingen, tics (oa gts), oppositioneel gedrag, psychotisch gedrag met wanen & agressie, impulsiviteit en hyperactiviteit. Er zijn verschillende groepen medicatie, waaronder de tranquillizers (xanax bv), de ssri’s, de neuroleptica …

Methylfenidaat, bekend als Rilatine, Rilatine MR en Concerta is als stof op de markt sinds 1958, uitgevonden rond 1938. Methylfenidaat is in wezen een amfetamine dat verbeterd is in de zin dat het niet verslavend werkt maar nog steeds stimuleert. Het is dus geen kalmeermiddel, maar stimuleert andere gebieden in de hersenen. Verschil in de medicatie is vooral dat Rilatine MR en Concerta minder in pieken werkzaam zijn, dus in effect langzamer opbouwen en afbouwen.

Frequent voorgeschreven medicatie zijn behalve Rilatine ook Risperdal, SSRI’s als symptoomonderdrukker voor dwang (voor depressie iets minder werkzaam), Depakine voor manisch-depressieve neigingen (en epilepsie). De combinatie van verschillende medicatie in de kindertijd is eerder af te raden, omdat de effecten daarvan onvoldoende onderzocht zijn. Er wordt gewaarschuwd dat sommige medicatie kan leiden tot gewichtstoename en dit een teken kan zijn van de ontwikkeling van diabetes.

Medicatie is geen wondermiddel, zoals de samenleving wil geloven. Met de mogelijkheden van het kind, jongere en volwassene werken is het belangrijkste.

Medicatie kan autisme niet genezen maar aangezien autisme een parapluterm is voor de ontwikkelingshandicap, kunnen heel wat behoorlijk behandelbare aandoeningen hiermee samengaan en bijdragen tot de impact van autisme op de ontwikkeling. Wanneer we deze randaandoeningen wegnemen en komen tot de kern, het autisme zelf, kan dit het verschil maken tussen iemand die ‘lijdt’ aan autisme en iemand die er goed mee functioneert.

Zowel mensen met ADHD als mensen met autisme hebben de mogelijkheden om een bevredigend actief maatschappelijk leven te leiden, al dan niet binnen de sociale etiquette.