Eindejaarsvraagjes (2)
Een jaareinde is een aanzet tot reflectie. Na een slaap -, denk -, eet – en plaspauze … het tweede en tevens laatste deel van mijn eindejaarsvraagjes.
Wat betekent ‘succes’ voor u?
Succes is eerst en vooral erg relatief. Iedereen heeft volgens mij een zekere mate van succes. Zelfs al lijkt dat op het eerste gezicht niet zo voor de omgeving of de betrokkene zelf. Er zijn daarnaast ook wel beperkingen die succes in de weg liggen, en waar je weinig aan kan doen. Autisme is, en we hoeven daar niet flauw over te doen, zonder twijfel een beperking om succesvol te zijn, zeker in de klassieke betekenis.
Voor mij is succes kunnen blijven doen waar ik goed in ben zonder al te veel compromis en daarvoor door een aantal mensen voor gewaardeerd worden. Succes is ook na een falen of een put terug stappen naar beterschap zetten, naar waardigheid. Het is voor mij ook dromen en ideeën verder ontwikkelen. Soms is succes wanneer wat gepland is naar wens verloopt. Het hoeft voor mij zeker geen maatschappelijk applaus te zijn, al kan dat best af en toe leuk zijn.
Welk aspect van relaties boezemt u vooral angst in?
Alleen al de complexiteit en onoverzichtelijkheid, het reactievermogen dat relaties vragen, boezemt mij angst in. Ook een langdurig onevenwicht in rekening houden met elkaar, is iets wat tot de mogelijkheden van een relatie behoort. Daarnaast heb ik angst in een relatie de ander onbedoeld pijn te doen, al is het ook om daardoor indirect zelf ongelukkig te worden. Teveel nabijheid, elkaars vrijheid beknotten … is tenslotte ook een vrees. Al vind ik dat voldoende ruimte voor elkaar, goede afspraken en voldoende blijven praten als er wrijvingen (en laten weten dat de ander niet luistert en conclusies trekken) volgens mij wel een redelijk tegengif vormen voor deze angst.
Hoe gelukkig bent u, hoe groot is uw ego, hoe aantrekkelijk bent u, hoeveel geeft u uw leven, op een schaal van 1 tot 10?
Wellicht ben ik in de autistische betekenis van het woord wel gelukkig. Al is geluk volgens mij iets voorbijgaand en terugkerend, een opeenvolging van momenten van geluk en ongeluk. Als ik er een cijfer op zou moeten plakken, zou ik zeggen 6,259.
Hoe groot mijn ego is kan ik moeilijk zeggen. Dat is volgens mij eerder een vraag voor mensen uit mijn omgeving. Hopelijk is mijn ego niet groter dan vijf op een schaal van tien. Een te klein ego zou ik ook niet goed vinden.
Hetzelfde geldt voor aantrekkelijkheid. Wellicht ben ik niet te aantrekkelijk, maar aantrekkelijk genoeg om contact te maken en mensen niet af te stoten. En niet zo aantrekkelijk dat mijn vriendin onaangenaam jaloers wordt. Als ik bescheiden wil blijven, geef ik een 4 op aantrekkelijkheid.
En dan een score voor het leven tot nu toe. Daar steek ik het cijfer 7 voor op. Mijn ‘kwaliteit van bestaan’ valt wel mee, al weet ik dat dit niet kwantificeerbaar is. Natuurlijk is ook dat erg veranderlijk. Een ongeval, een herval in de steeds sluimerende depressie of de sterfte van iemand die ik graag zie kan daar snel verandering in brengen.
Wie is de interessantste persoon die u ooit hebt ontmoet?
Het is moeilijk één persoon aan te duiden. Wellicht mijn vriendin/partner op de eerste plaats. Omdat zij aanvullend en tegelijk anders is en toch niet vreemd. Daarnaast ook mijn toneeljuf, zij is tamelijk bizar maar heeft een interessant wereld – en mensbeeld waar ik veel van opgestoken heb. Maar ook een aantal mensen met autisme, en mensen waarmee ik in contact kom in mijn vrijwilligerswerk.
Welk boek, welke film, welk kunstwerk heeft u het meest beïnvloed?
Een aantal boeken hebben mij beïnvloed, waaronder Merkstenen van Dag Hammarskjöld, Haroen en de Zee van Verhalen van Salman Rushdie en Liefde in tijden van Cholera van Marquez. Vooral om de beelden die erin opgenomen zijn. Als film heb ik het meest geleerd van de verfilming van 1984, het boek van George Orwell, dat ik als jongere zag in de les Engels. En als kunstwerk dat me het meest bijblijft, zou ik het Rijk der lichten van René Magritte, naast vele andere, kunnen vernoemen.
In welke zin heeft uw opvoeding uw verdere leven bepaald?
Mijn opvoeding heeft mijn mogelijkheden vanuit genetische aanleg versterkt en de beperkingen vermindert, en de nadruk gelegd op persoonlijke & ethische ontwikkeling.
Ik heb leren inzien dat leven is als een kruiswoordraadsel uit oneindig veel niveaus: eerst de witte hokjes en het woord vinden en zo naar een volgend niveau gaan, en ooit komen de zwarte hokjes vrij. Als je eerst de zwarte hokjes wil invullen (de beperkingen aanpakken) zal je veel energie verspillen zonder echt goed vooruit te geraken.
Er is natuurlijk ook veel dat niet direct maar indirect door mijn opvoeding is bepaald.
Als u één extra talent zou kunnen kiezen, wat zou dat dan zijn?
Het talent te kunnen koken voor anderen, zou ik graag gehad hebben. Verder zou het talent om voldoende energie te beheren om in een gewaardeerd manier te kunnen werken ook wel van pas komen. Het talent nuance toe te voegen aan bepaalde uitspraken zou ook handig zijn. En het talent mooie kunstwerken te maken, hetzij schilderijen of composities of beeldhouwwerken of architecturale meesterwerken, hetzij een mooie kast of andere ambachtelijke pracht. Dat laatste talent, samen vanuit het buitengewone naar de dingen weten te kijken, daar zijn veel mensen met autisme die ik al ontmoet heb sterk in. Jammer genoeg heb ik dat een beetje verloren door mezelf aan te passen (of minstens, dat vind ik).
Wat is het grootste vooroordeel waar u ooit mee geconfronteerd bent?
Dat hoe ik er uit ziet, mijn lichaam en gezicht, een idee zou geven over mijn begaafdheid. En dat hoe ik praat, hoe ik mij uit tegenover mensen, een idee zou geven over mijn beperkingen en mijn inspanningen in het leven.
Wat vindt u het ergste en het beste aan ouder worden?
Het ergste: dat het moment dat ik er niet meer zal zijn nadert. Verder vind ik het erg dat verouderen, zeker vanaf een bepaald moment, maakt dat we er steeds ouder uit zien, dat kansen verminderen op allerlei gebieden, dat het leven maar vooral het geheugen korter wordt, dat er veel verandert en van alles lijkt te verdwijnen, dat steeds meer mensen van vroeger sterven of gruwelijk aftakelen.
Maar … het beste is: de levenswijsheid die als troost opduikt, de tijd krijgen voor wat we graag doen en waar we zelden de tijd voor hadden en in mijn geval dat de verwachting dat ik zal genezen van mijn autisme afneemt bij sommige mensen in mijn omgeving.
Wat zou u graag hebben dat anderen van u begrijpen?
Dat ik autistisch ben, maar daarnaast ook iemand ben die daar geen probleem mee heeft, dat ze niet moeten aankomen met (goed bedoelde) zinnen als ‘ja maar, jij bent dat niet’. Om mij te troosten ofzo.
Anderzijds zou ik ook graag hebben dat ze een tijd lang precies zo zouden zijn als ik, in mijn schoenen staan, en precies hetzelfde voelen, zodat ze misschien een idee zouden krijgen waarom ik voor bepaalde dingen zoveel moeite doe terwijl het voor hen gemakkelijk en vanzelfsprekend lijkt. En dat er dingen zijn waar zij veel gemakkelijker mee om kunnen terwijl het voor mij nu eenmaal moeilijker is. Dat er dus wel degelijk een verschil is tussen autistisch en neurotypisch, en dat niet iedereen een beetje autistisch is.
Verder dat ik een hekel heb aan onuitgesproken misprijzen en aan mensen die stellige overtuigingen willen overdragen.
Stel dat u voldoende geld zou hebben om een eigen onderneming te beginnen, wat zou die dan doen?
Allereerst zou ik een centrum oprichten met autismecoaches voor de ondersteuning van kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen met autisme met een gewone begaafdheid of met verstandelijke beperkingen om nadruk op de kwaliteit van bestaan (en niet alleen zorg of hulpverlening). Op betaalbare wijze en empoweren. Verder ook een Stichting die allerlei projecten zou aansturen voor een creatievere wereld.
Bent van mening dat u zelf uw weg in het leven kiest of gelooft u dat alles op voorhang vastligt?
Volgens mij ligt veel vast, maar kan er wel voor kiezen het beste ervan te maken, het de richting uit sturen die mij het meeste ligt.
Waarvoor maakt u tijd?
Voor gezellige contacten met interessante mensen, voor nieuwe technologische snufjes, voor uitingen van kunst te bekijken of te ervaren, voor wat ik graag doe, om een tekst te schrijven of te lezen. Voor een wandeling in de natuur.
Voor wat bent u het meest dankbaar?
Dat ik mijn vriendin heb mogen leren kennen. Dat ik een aantal echte mensen heb mogen ontmoeten. Dat ik ondanks het idee dat ik er niets economisch mee zou kunnen doen later alle kansen heb gekregen om te studeren. Dat ik kans heb gekregen iets bij te dragen aan deze samenleving, ondanks de grote beperkingen vanuit mijn eigen functioneren zowel als vanuit de samenleving zelf. En natuurlijk de kans om geboren te worden op Aarde, als menselijk wezen, in een moderne Westerse democratie, hoeveel wrijvingen dat ook veroorzaakt binnenin mij en met anderen. Er zijn is op zich al een wonder, al kan ik dat niet elke dag evenveel appreciëren.
Welk vraag zou u graag zelf graag als twintigste vraag toevoegen?
Hoewel negentien vragen al veel zijn, zouden er gerust nog wel een paar bij mogen. Maar dat is voor volgend jaar. Een eindejaarsvragenlijstje voor 2012. Al weet niemand of deze blog, laat staan de schrijver ervan, er nog zal zijn.
U schreef ...