“Een huisdier voor iedereen met autisme?’’

Neem een hond. Of een kat. Een fret of een rat. Een kanarie of een goudvis. Een komodovaraan als het moet. Maak je keuze. En al je ellende zal voorbij zijn. Dat weet ik zeker, en dan hoef je hier niet meer te komen.

En met die woorden sloot een van de vele therapeuten die ik ooit had zijn boeken. Die psychotherapeut was er heilig van overtuigd dat ‘mensen met een sociaal probleem’ maar een huisdier moeten nemen. Over autisme hoefde je bij hem niet af te komen, dat was ‘commerce’. Een neveneffect van de neoliberale samenleving als het ware. Ik spreek over vijftien jaar terug.

De wonderlijke werking van een (huis) dier

Maar zo’n huisdier, of een dier op zich (een dolfijn, een paard, een ezel) … zou volgens de therapeut in kwestie wonderen kunnen verrichten. Volgens hem zou het ‘meervoudig gekwetste en gekwelde zielen zoals jij’ de liefde, die ze al die jaren van hun ouders ontbeerden, compenseren en terug voor een gezond zelfbeeld zorgen.

Of het zou ervoor zorgen dat anderen mij op straat terug aanspraken, en me spontaan begonnen te knuffelen. Zodat ‘mensen zoals jij’ het gevoel kregen weer ‘in de wereld’ te staan. Een huisdier als ‘powerpush naar inclusie’ als het ware.

Waardoor al dat zogenaamd ‘autistisch gedrag’ zou verdwijnen. Zonder ondersteuning zelfstandig wonen en leven, een bloeiende carrière, een goed gezinsleven, een liefdevolle partner, een bevredigend seksleven, schatten van kinderen, zonder moeite uitgaan met vrienden … alles zou (terug) mogelijk zijn.

‘En dat allemaal door een hond te kopen?’ herinner ik me mijn laatste woorden. Terwijl ik hoofdschuddend opstond. Ik weet nog dat ik toen het beeld voor me had van mensen die me op straat spontaan begonnen te knuffelen. Terwijl ik aan die therapeut nooit had verteld dat er bij ons thuis heel wat huisdieren rondliepen. En mensen me op straat al veel te veel aanspraken.

Wap, Mira, Mona en Loki

Of dat in het hoofd van de redactie van het tijdschrift van Autisme Centraal zal gespeeld hebben, weet ik niet.

In elk geval vroegen ze me een maand geleden te reageren op de stelling ‘Iedereen zou met autisme zou een huisdier moeten hebben’.

Natuurlijk dacht ik toen meteen aan Wap. En aan Mira en Mona. En aan Loki.

Wap is de Golden Retriever van Pol Goossen, behalve acteur ook sympathieke mens van wie ik al eens een leuke avondvoorstelling heb meegemaakt.

Mira en Mona zijn dan weer de honden van Chris Dusauchoit, van Dieren in Nesten, een televisieprogramma op VRT waar mijn vriendin en ik trouw naar kijken. Samen met onze kat Loki. Als die tenminste niet op vliegen jaagt of zich uitleeft op haar krabpalen. Of buiten op het terras languit op de tuinzetel in de zon zit te soezen.

Niet iedereen (met autisme) een huisdier

Niet iedereen met autisme zou een huisdier moeten hebben, vind ik. Zelf heb ik een karaktervolle poes en het vergt toch wat vaardigheden en aanpassingen om het beestje goed te verzorgen.

Natuurlijk is het ene huisdier het andere niet. Een kat verzorgen is anders dan leven met een hond. Een slang in huis vergt andere kwaliteiten dan een wandelende tak in uw leefkamer.

Wat een huisdier aan zorg vraagt

Je (al dan niet drukke) leefschema aanpassen aan hun maaltijd en beweging, kunnen omgaan met uitwerpselen, af en toe ermee wandelen, de voeding van je huisdier aanpassen, af en toe naar de drukke praktijk van de dierenarts, strikt zijn in bepaalde regels, tegen bepaalde geuren kunnen, eerste hulp bij huisdieren kennen … het komt voor bij elk dier, maar in min of meerdere mate.

Een beetje aanleg, redelijk wat tijd en genoeg voorbereiding om een beeld te vormen welke gevolgen zo’n huisdier heeft op je leven, kan dus handig zijn. Het is beter goed te weten waar je aan begint, vind ik. Want elk huisdier heeft recht op een dierwaardig bestaan. Er zijn niet voor niets dierenrechten. En voor wie huurt, moet er ook zeker van zijn dat het toegestaan wordt in het huurcontract.

Geen verband tussen omgaan met huisdieren en autisme

Veel mensen met autisme die ik ken, kunnen goed om met huisdieren. Met dieren in het algemeen. Maar ik vind het te ver gaan om er een direct verband mee te maken. Of om dieren tot therapeutisch instrument te herleiden.

Er zijn daarnaast ook evengoed dierenbeulen met autisme. Of mensen die snel in paniek slaan of op momenten dat het minder gaat geïrriteerd raken door de aanwezigheid van een huisdier en dan iets doen waar ze later spijt van hebben.

Tussenoplossingen

Al vind ik niet dat direct ‘nee, een dier is niets voor jou’ een oplossing is. Voor zulke mensen kan af en toe een wandeling of een moment met hun huisdier naar keuze misschien een stap zijn naar wat ze graag willen.

Beter dan direct ‘nee’ te zeggen of, het andere uiterste, zomaar een dier in huis te nemen. In het plaatselijk dierenasiel of in de plaatselijke manege worden er soms vrijwilligers gevraagd om dieren te verzorgen of uit te laten. Al dan niet met begeleiding in het begin.

Socialisen door huisdieren

Sommige huisdieren kunnen een manier zijn om met andere mensen contact te maken. Of om uit de comfortzone te treden. Letterlijk en figuurlijk. Wie een hond uitlaat, komt anderen tegen. Anderen met een hond vaak. Soms denk ik dat honden tegen elkaar zeggen: ‘zeg, jouw baasje moet maar eens praten tegen de mijne hé, ik blijf hier zo lang snuffelen aan jou of aan die boom daar tot er iets van komt tussen hen.’

Voor sommige mensen met autisme kan een geleidehond volgens mij ook een oplossing bieden. Daar is al wat over geschreven op fora. Zo’n hond zou getraind zijn om contacten te leggen en te waken over de veiligheid van zijn baas. Ook voor volwassenen met autisme kan zo’n hond helpen de stress te beperken om de deur uit te komen (als zij dat nodig achten) en het leven binnenshuis ook veiliger te maken.

Socialisen door huisdieren

Anderzijds vind ik een huisdier in huis ook leuk om sociale contacten mee te hebben, een gesprek mee te voeren. Op donkere momenten ben ik blij dat er iemand is die luistert zonder te oordelen.

Onze kat lijkt bijvoorbeeld meer begrip te tonen als ik over (mijn) autisme begin. Wat nog niet wil zeggen dat ze ook af en toe een diepe zucht slaakt, en haar ogen diep onder haar poten of haar staart verbergt.

Het belangrijkste: liefde en zorgzaamheid

Het belangrijkste in dit alles blijft volgens mij de liefde en zorgzaamheid voor het huisdier. Een huisdier mag nooit alleen een instrument zijn.

Dat heeft helaas ook een belangrijk nadeel. Huisdieren zijn sterfelijk en ooit zullen mijn vriendin en ik van onze Loki afscheid moeten nemen. Dan zullen we ofwel een nieuwe poes kopen (in het dierenasiel, zoals de vorige) ofwel blijven treuren. Hopelijk duurt het nog heel lang voor dat moment komt.

Met dank aan mijn vriendin Roos voor de brainstorming rond dit onderwerp

2 Comments »

  1. Interessant om over na te denken. Mijn vijfjarige zoon met autisme vindt dieren over het algemeen schattig, zolang ze maar niet in zijn buurt komen. Hij wordt haast panisch van angst als er een hond zijn richting uit komt en in de dierentuin vindt hij zelfs de tralies voor de kooien soms niet betrouwbaar genoeg en verschuilt hij zich liefst letterlijk achter kleine broer (wél een dierenliefhebber) zodat hij niet te dicht bij de dieren hoeft te staan. Ze lijken me niet voorspelbaar genoeg voor hem. Met hun geur (vooral dan die van de olifanten) heeft hij trouwens ook problemen. Thuis hebben we konijnen en hamsters en daar is hij zich ondertussen toch wel aan gaan hechten. Vraag hem echter niet een hamstertje vast te nemen of een konijn te aaien aan zijn hoofdje. Niet alle mensen met autisme zijn per definitie ook goed met dieren, wat me ook logisch lijkt. Alle mensen zijn immers zo verschillend, ass of niet.

    Like

  2. Een leven zonder huisdieren zou ik me niet kunnen voorstellen, maar ik denk niet dat dit specifiek voor mensen met autisme geldt. Huisdieren hebben bepaalt wel voor een groot deel de structuur van de dagindeling, zeker wanneer je er meerdere hebt die verschillende behoeften hebben. Dat heb ik mijn hele leven erg prettig gevonden, terwijl veel mensen dit juist als een beperking van hun leven zien en als een druk ervaren.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s