Zomervakantie, en nu? … autisme en vakantie

landschap

“Zoals elke zomervakantie ervaar ik als moeder van een zoon met autisme dat het moeilijk voor hem is om die zee van tijd gevuld te krijgen. Of om hem gemotiveerd te krijgen om iets te doen. Heb jij vanuit je verleden of op vandaag tips om de vakantie door te komen?”, vraagt Evi (27), al sinds enkele jaren naar eigen zeggen enthousiast lezeres van deze blog.

De zomervakantie, en eigenlijk elke vakantie, goed doorkomen is zeker niet eenvoudig. Ik heb er als jongere en ook later meer geworsteld, en ik heb er, in minder mate, nog steeds moeite mee.  Ik kan natuurlijk alleen vanuit eigen ervaringen spreken, en iedereen persoon met autisme is anders als het aankomt op tijdsbesteding.

Zo ben ik iemand die ’s zomers vooral hou van de (liefst zonnige) koelte ’s ochtends vroeg en wandelen in de avondzon. In de namiddag doe ik, als ik in vakantie ben tenminste, wat ik graag doe. Sinds ik zelfstandig woon (toch al een hele tijd), plan ik mijn zomer ook grotendeels vooraf. De twee maanden zomer zijn grotendeels hetzelfde als alle andere maanden. Tenzij er een zomerreis in het verschiet ligt natuurlijk.

Naar Pitcairn of gewoon naar Hetzelfde als vorig jaar

Als jongere wou ik graag weten wat de zomer bracht. Als volwassene heeft de zomer, en vakantie in het algemeen, een iets andere betekenis gekregen. Vroeger ervoer ik dan ook een zee van tijd waarop ik, tot mijn grote frustratie, maar geen grip of overzicht op kreeg. De zee van tijd is niet verdwenen, wel mijn frustratie, en het besef dat grip of overzicht wel mogelijk is, maar soms ook eens uitgeschakeld mag worden. Voor even dan.

Weten wat de zomervakantie brengt. Voor sommigen is niets zaliger, voor anderen eerder benauwelijk. Voor de ene staat de koffer klaar, richting bestemming onbekend, toerist in het paradijs, à l’inproviste richting eender welke windstreek. Het liefst zover mogelijk, richting Pitcairn of La Rinconada. Terwijl sommige mensen net elk jaar naar hetzelfde plekje, hetzelfde hotel en voor precies hetzelfde vakantieplan gaan. Soms uit nostalgie en soms omdat die persoon dat al zo gewoon was vanuit de kindertijd.  Voor de ander staat die andere koffer klaar. De grijpkist met opdrachten, leuke en minder leuke. En natuurlijk zijn er ook mensen voor wie het allemaal gewoon doorgaat, of die zich afvragen of ze morgen nog wel wakker zullen worden..

De zomervakantie begint vroeger dan vandaag

De missie zomervakantie begint doorgaans veel vroeger dan vandaag, de eerste Juli. Wie er nog nu aan moet beginnen heeft het meestal al verkorven. Nee, dat begint al veel vroeger. Toen ik nog jonger was dan nu, en de schoolbanken nog uit bruin of groen hout bestonden, begon ik er al begin september aan. Het elfde schrift – ik had toen meestal tien vakken waar schriften voor nodig waren – begon toen met de titel ‘wat doe ik deze zomer’? Later werd het schrift een ideeëndoos, en die doos ging ik nog later een koffer noemen. Een koffer die tegenwoordig virtueel is, en een Word-document is geworden, en op tablet raadpleegbaar is.

Voor mij duurt die vakantie tegenwoordig meestal ook maar twee weken (in plaats van de twee maanden van vroeger), namelijk wanneer mijn vriendin verlof neemt van haar werk, en we er samen op uit trekken. Op die momenten zit mijn tijdsinvulling er grotendeels anders uit, namelijk meer gericht op samen zijn en samen dingen doen met haar. Hoewel er ook dan rekening gehouden wordt met elkaars behoefte aan alleen-zijn.

Vier tips 

Wat ik vooreerst belangrijk vind ’s zomers is niet meer te ontwrichten dan nodig is. Er zijn bepaalde vaste afspraken, gewoontes en mijlpalen tijdens de week en in het weekend die ik blijf aanhouden. Een morgen – en avondwandeling, twee à drie keer per week fitness, in het weekend bezoek aan mijn ouders, …  enzovoort. Ik verzorg ook, ondanks meer licht en (meestal) meer warmte, mijn bioritme in stand te houden. Voeding, drank en kledij probeer ik dan weer wel aan te passen aan de zomer. Weliswaar meer rationeel overdacht dan gevoelsmatig.

Een tweede tip is de zomer vooraf voorbereiden en niet op het moment zelf bedenken wat mogelijk is. Voor sommige mensen zal alles van a tot z ingevuld moeten zijn, voor mij volstaat het te weten wat ik allemaal kan doen.

Een zogenaamde ‘zomerkoffer’ kan hierbij helpen. Die letterlijke of spreekwoordelijke koffer kan opgebouwd worden uit de kleuren van Trivial Pursuit (toevallig mijn favoriete gezelschapsspel).

Blauw staat voor mij de passie of preoccupatie die iemand heeft. Roze staat voor opruimen, huishouden en poetsen. Geel staat voor activiteiten buiten (in open lucht). Groen staat voor natuur, cultuur en creativiteit. Oranje staat voor alle mogelijke beweging (fietsen, fitness, zwemmen, …). Bruin beeldt tot slot een vakantiebaantje (ingeval van jongeren), een workshop of taal – of sportkamp of een ‘doe iets voor anderen’-activiteit uit.

Elke week heb ik van elke kleur minstens één activiteit gepland en dagelijks maximum één. Tussen de reeds bestaande gewoonten welteverstaan. Welke activiteiten dit zijn, hangt natuurlijk af van iemands zelfstandigheid en verbeelding van betrokkene, de passies die iemand heeft, … Bij de ene is de zomer al voor een stuk ingevuld (wegens herexamen, of cursus voor het werk), bij een ander is die nog volledig vrij.

Het is ook belangrijk ’s zomers in te spelen op wat zich aanbiedt of gewoon te doen wat je graag doet, maar om actief en in een goed bioritme te blijven, helpt dit bij mij wel. Natuurlijk is het ook belangrijk niet te verhitten of teveel te willen doen. Zelf volgde ik ’s zomers bijvoorbeeld graag een taalkamp, of workshops die me op een speelse manier kennis lieten maken met dingen die ik anders niet kende.

Een derde tip is gedurende het jaar informatie zoeken over wat je zoal zou kunnen doen in de zomerperiode.

Ik hou zelf een register bij met alle mogelijke activiteiten, het liefst een beetje betaalbaar of als het kan gratis, zodat ik tegen de zomer een toeristische gids heb. Lang niet alle informatie is bruikbaar of autismevriendelijk, of voor de ene persoon met autisme al meer geschikt dan voor de andere, maar het is vaak een begin. Ook tips binnen het netwerk van (ouders van) mensen met autisme kunnen eventueel helpen.

Zo volgde ik ooit workshops rond alle mogelijke dansen, van Afrikaans tot Indisch, van folk tot boogie-woogie. Ook heb ik een tijdje gewerkt rond chakra’s en mantra’s gezongen, keramiek gemaakt en potten gebakken. Enkele vormingen ‘erotisch koken’ vond ik bijzonder prikkelend, en aan de socratische gesprekken die ik volgde hield ik zelf enkele goede kennissen over. Lange tijd ben ik ’s zomers ook naar het kunstenfestival van Watou getrokken, of bepaalde evenementen op de Gentse Feesten bezocht. Al dan niet in gezelschap, bijvoorbeeld met een van de groepen van Pass-Actief Vlaanderen. Ook ging ik een paar zomers op reis als vrijwilliger van een vrijetijdsbeweging voor mensen met een handicap. Uiteraard is dit lang niet voor iedereen even geschikt, maar al die dingen zijn me natuurlijk niet in de schoot geworpen.

Een vierde en laatste tip is zorg te dragen voor de overgang naar het zomerritme en voor de heropstart van wat er na de zomer komt. Zodanig dat die niet te bruusk gebeuren.

Tot slot hangt hoe ik een zomerperiode indeel, beleef en doorkom veel af van hoe de voorgaande periode is verlopen. De ene is bekaf, de andere net hyperactief, nog een ander wil helemaal niets meer doen. Ik heb vaak last van zomerdepressie/depressiviteit en probeer er ’s zomers dus vooral op te letten voorzichtig te zijn, en niet teveel ontwrichtende activiteiten te plannen. Of dat nu binnen of buiten is, in of uit de zon, … als het als ontspanning is bedoeld, is het ook belangrijk dat het ontspant, en niet bedoeld is om te doen ‘omdat ieder normaal mens het doet’.  De zomer duurt ook niet eeuwig. Voor sommigen is dat een geruststelling, voor anderen een jammerlijke realiteit.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s