‘Hoe eerlijk mag je zijn tegenover mensen met autisme?’ … autisme en eerlijkheid

Sander, woonbegeleider in een Nederlandse voorziening voor mensen met autisme, stelt me via mail de vraag hoe eerlijk je mag zijn tegenover mensen met autisme. Hij licht toe: “Ik hoor wel eens, zowel van ervaringsdeskundigen met autisme als van collega’s in het werkveld, dat  autisten afknappen op oneerlijkheid. Dat je hen geen blaasjes mag wijsmaken, en geen beloftes maken die je niet kan waarmaken. Vroeg of laat klopt er een detail niet in je verhaal, dat ze doorhebben en dan kan je hen niets meer zeggen. Anderzijds: als je voortdurend eerlijk bent met autisten, is er geen land mee te bezeilen. Hoe sta jij daartegenover, als ervaringsdeskundige autist?”.

Vooreerst hartelijk bedankt voor je vraag, Sander.  Het is niet eenvoudig erop te antwoorden omdat ik helemaal niet ervaringsdeskundig ben op het vlak van eerlijkheid binnen woonvoorzieningen waar mensen met autisme woonbegeleiding krijgen. Ik kan wel antwoorden op de vraag over eerlijkheid in de relatie beroepskracht-persoon met autisme vanuit eigen ervaringen en ideeën.

Eerlijkheid is in dat opzicht voor mij heel erg belangrijk, omdat het de basis is van het vertrouwen tussen mij en die andere persoon.  Voor mij betekent het dat de ander – een hulpverlener bijvoorbeeld – oprecht en bescheiden is. Oprecht in de zin dat hij of zij duidelijk (op vriendelijke toon) wat er volgens hem of haar aan de hand is, wat hij of zij weet. Bescheiden in de zin dat hij of zij erkent dat hij of zij niet ‘de specialist’ of ‘de deskundige’ is maar van mij als persoon met autisme kan leren. Ook al lijkt dat voor sommige hulpverleners moeilijk voor te stellen.  Zonder die eerlijkheid is er voor mij geen basis voor vertrouwen.

Wat u echter vooral lijkt te vragen is of er grenzen zijn aan de eerlijkheid tegenover mensen met autisme. Voor de meeste neurotypische mensen – zonder autisme bijvoorbeeld – lijkt die eerlijkheid volgens mij heel sterk gebonden aan steeds wisselende sociale verhoudingen, biologische banden en relationele verplichtingen. Ik vind het moeilijk om dat nog eerlijkheid te noemen, en ken ook niet zo gek veel mensen die hetzij eerlijk zijn tegenover anderen hetzij tegenover zichzelf. Ze hebben daar wellicht een goede reden voor, maar ik zou moeilijk kunnen leven op die manier.

De grenzen die ik stel aan mijn eerlijkheid hangen vooral af van de oneerlijkheid die ik heb ervaren van anderen. In verband met beloftes die ze niet zijn nagekomen, informatie die ze hebben achtergehouden, of zichzelf belangrijker voordoen dan in werkelijkheid zijn. Als ik oneerlijk ben, dan is het eerder uit zelfbescherming dan te liegen om mezelf voordelen toe te kennen.

Wat doorslaggevend is, vind ik, is de manier waarop u eerlijk bent tegenover de mensen met autisme binnen uw woonvoorziening. Eerlijk zijn betekent niet alles open gooien en informatie zomaar op tafel gooien. Al zit het u misschien wel eens hoog. Het kan niet de bedoeling zijn iemand te bruuskeren met wat u als ‘eerlijkheid’ ziet.

Duidelijkheid moet volgens mij ook samen gaan met respect, vriendelijkheid, uw eigen waarden & normen relativeren (ze zijn niet ‘de waarheid’), voldoende tijd geven en informatie zo brengen dat die binnen komt bij de ander. Ook als de ander ‘doodeerlijk’ is in de meest directe en dus weinig tactvolle zin. Dat is waarschijnlijk niet zo gemakkelijk, omdat u zich misschien wel eens in uw eer aangetast voelt, maar sommige mensen met autisme zijn niet zo bezig met die eer. Integendeel, eerder dan met eer zou ik vooral bezig zijn met eerlijkheid. En of u die in u hebt of niet. Dat zou vanzelfsprekend het geval moeten zijn. Indien dat niet het geval is, bent u eerder een pinata of pineut. En dat is, eerlijk gezegd, voor niemand leuk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s