‘Zeg ik het of zeg ik het niet?’ … autisme en werk

Een tijdje geleden vroeg Anaïs (26), enthousiast lezeres van Tistje, aan mij via mail hoe zij het best haar autisme vermeldt tijdens haar zoektocht naar werk. ‘Ik hoor namelijk van andere autisten dat ik het moet zeggen tijdens het eerste gesprek. Autisme is immers niets om je over te schamen, zeggen ze. Tegelijk hoor ik in de groep van volwassenen met autisme waar ik maandelijks naartoe ga ook wel horrorverhalen van mensen die pas nadat ze hun autisme niet meer vermeld hebben werk vonden. Natuurlijk ben ik ook wel een beetje bang dat ik anders bekeken wordt als ik vermeld heb dat ik autist ben. Hoe zou ik dat het best aanpakken, denk je?’.

Eerst en vooral vind ik het belangrijk dat je voor jezelf uitmaakt hoe je jouw eigen autisme ziet, welk werk je mogelijk acht en hoe je door je collega’s behandeld wil worden. Het heeft volgens mij geen zin om je, bij wijze van spreken, als een zebra te gedragen als je een zeehond bent. Daar verkwansel je vooral energie mee.

Veel mensen met autisme beleven hun ‘anders-zijn’ niet louter als beperking maar zijn zich ook zeer bewust van hun sterkten en de dubbelzinnigheid van autistische eigenschappen. De mensen die jij hebt gehoord via fora en online behoren misschien tot die groep. De beeldvorming in de media en de publieke opinie tegenover autisme is echter nog zeer sterk door historische veronderstellingen en misverstanden bepaald. De mensen met autisme in de praatgroep zijn zich daar misschien meer bewust van en hebben er meer ervaring mee (of voeling voor).

Of vertellen over je autisme in een werkcontext zinvol of hinderlijk is, hangt volgens mij vooral af hoe de beroepssector en het bedrijf waarin je wil werken staat tegenover (de beeldvorming over) autisme. Het kan soms zelfs afhangen van bij welke personen je terecht komt in een bedrijf of in een organisatie. Sommige mensen met autisme zijn in bepaalde sectoren meer welkom met sterktes en interesses, omdat ze daar geen probleem maken van introverte, eigenzinnige en humeurige types. Het sociale risico dat je neemt door openlijk je diagnose autisme te vermelden, en wat daarbij hoort, wordt daardoor eerder gering.

Als je echter wil werken in beroepssectoren waar taal, communicatie en sociaal gepast aanvoelen centraal staan, is dat net andersom. Vooral in de sociale -, onderwijs – en gezondheidssector (waarin vooral vrouwen met autisme aan de slag zijn) kan openheid over je diagnose er eerder toe leiden dat je minder ernstig worden genomen en dat je weinig toekomstperspectief krijgt. Het is dus niet verwonderlijk dat mensen met autisme die er werken hun diagnose pas vermelden als het echt moet. Toch mag ook het bewustzijn binnen de IT-sector dat mensen met autisme die communicatief of psychisch moeilijkheden ervaren vaak veel competenties hebben niet overschat worden.

Niettemin zou ik afraden de eigen moeilijkheden en beperkingen volledig te verzwijgen. Het minder typisch gedrag dat je hebt als persoon met autisme, waarvan je jezelf misschien niet bewust bent of dat slechts in situaties van hoge spanning echt heel duidelijk wordt, zal sneller dan je denkt opgemerkt worden. Als je er vooraf niets over gezegd hebt, is de kans groter dat het negatief geïnterpreteerd wordt. ‘Vooraf iets zeggen’ betekent echter niet dat je zomaar de diagnose autisme vanaf het eerste moment vermeldt.

Als het gaat om autisme vermelden in de werkcontext, zou ik ‘selectieve openheid’ aanraden. Die selectieve openheid is trouwens ook in andere maatschappelijke situaties een goed idee. Weten wat je best wel en best niet zegt, hangt echter af van situatie tot situatie. Dat is voor mensen met autisme met minder voeling met signalen uit de context dus niet zo eenvoudig. In het algemeen zou ik echter mijn autisme niet vermelden in mijn sollicitatiebrief of op een overzicht van je loopbaan (een zogenaamd ‘cv’). Dit is volgens mij niet het belangrijkste element in de sollicitatie.

Als werkzoekende, of als werkende, zou je, zonder de term autisme of je diagnose te vernoemen, kunnen vermelden dat je iets meer teruggetrokken bent dan anderen. Dat het dus echt niet van kwade wil getuigt als je ’s middags liever alleen je lunch nuttigt, of je moet verontschuldigen op het bedrijfsfeest of het wekelijkse borrelmoment met de baas. Ook bepaalde eigenschappen zoals wat directer uit de hoek komen, sneller gefrustreerd worden als je je niet kan concentreren op je werk door teveel omgevingslawaai, of soms wat motorische onbeholpenheid, kan je vermelden.

Een dergelijke selectieve openheid hoef je natuurlijk niet meteen te vermelden. Je kan die ook hanteren naarmate je in een bedrijf of organisatie ingroeit en vertrouwenspersonen leert kennen, en men al wat ervaring heeft met wat je goed kan, en hoe goed je wel functioneert.  Dat je autisme hebt, of  bepaalde eigenschappen hebt (waarbij je geen diagnose autisme vermeldt omdat die volgens jou in de privé-sfeer blijft), hoeft zeker niet aan iedereen gezegd te worden. Probeer je vooral niet te laten dwingen om daarin te snel te gaan. Het is immers vooral belangrijk bij het openbaren van autisme op de werkvloer voorzichtig en geleidelijk te werk te gaan.

6 Comments »

  1. Ik wil graag mijn persoonlijke ervaring delen:
    Ik ben 3 x ontslagen omdat ik aanpassingen vroeg in mijn baan in de zorg vanwege mijn autisme. Daarna heb ik een aantal jaren gesolliciteerd en werd telkens aangenomen en het verteld aan het einde van mijn proeftijd ( nadat ze verteld hadden dat ik was aangenomen)…en werd op staande voet alsnog de deur uitgezet. Geen baan, geen inkomen.
    Een aantal managers en collega’s hebben zeer vijandig gereageerd nadat ik vertelde dat ik autistisch ben en ik heb dit als zeer schokkend ervaren. Ik had echt geen idee dat mensen zo negatief over autisten dachten ( en dit in de zorgsector!) en voor mij is het dan ook levensveranderend geweest. Gelukkig waren er ook anderen die wat nieuwsgieriger waren maar die gingen helaas niet over mijn contract.
    Ik kreeg een late diagnose op 44-jarige leeftijd en was totaal naïef over het delen van deze diagnose met andere mensen. Ook ik ben gewaarschuwd maar na 8 burn-outs moest ik wel vragen om kleine aanpassingen zoals niet meer 24/7 bereikbaar hoeven zijn e.d. Ik heb besloten dat ik niet wilde verbergen dat ik autistisch ben; het is wie ik ben. De gevolgen zijn dat ik buitengesloten werd en dat ik moest stoppen met mijn 28-jarige loopbaan in de zorg omdat niemand me meer wilde aannemen.
    Pas daarna kwam de opluchting….dat had ik veel eerder moeten doen! Er kwamen talenten en gaven bij mij naar boven die ergens verstopt hadden gezeten maar nu alle vrijheid kregen. De vraag is dus: kun je het opbrengen om degene die je bent te verbergen? Ik wilde dat niet meer…ik wens je veel sterkte met je beslissing Anaïs. Groet, Natascha

    Liked by 1 persoon

  2. Natascha Deijmann jij houd dit autisme achter tot je werd aangenomen. Met in gedachten dat je geen kans krijgt als je het meteen zegt. Maar als je dit dan zegt vlak na ze je aannemen zien ze dit als belangenrijke info achterhouden. En daar voor kunnen ze je al ontslaan dan.

    Zelf nooit betaald gewerkt 2 beschutte werkplaatsen bezocht de 1ste te traag, de andere zeiden ze vlakaf vorige week nog een autist waar het niet mee ging. Dit was dan nog met begeleider van vdab er bij terwijl dit eigenlijk discriminatie is op vlak van handicap. Is 11 jaar geleden maar zelf zei ik niets en niemand anders zei ook iets en dat was het.

    Nu heb ik laatst ontdekt dat beschutte werkplaatsen duurder kosten dan uitkering voor regering loonsubsidie. Met andere woorden er zijn bw. in vlaanderen maar plaatsen dekken lang niet alle gehandicapten verre van zelfs. Ik vond het al zo vreemd dat ik recht een uitkering papier kreeg vroeger, na zelfs de 1ste sollicitatie al. Het bedrag ligt 7500 euro hoger om een bw. plaats aan te bieden. Maar zelfs als je al wat trager werkt haal je dit er toch nog uit volgens dit artikel. Ik snap dit niet ik vind dit vernederend dan kan je evengoed zeggen bij vroegtijdige diagnose en lage begaafdheid. Stop maar met school want er is toch geen werk later.

    https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/01/11/acv-overheid-kan-nog-duizenden-mensen-uit-werkloosheid-halen-v/?Ysid=103059

    Like

    • Dat ontslaan kan inderdaad, maar ik ken in mijn omgeving wel meer voorbeelden van mensen die een of meerdere diagnoses (oa autisme) niet vermelden en niet ontslaan worden als ze het later alsnog meedelen. Mijn vriendin heeft bv 2 jaar gewacht, en zei het toen ze goed geevalueerd werd. Toen was de reactie ‘oh, leuk, nu kunnen we een premie voor kansengroepen aanvragen’.

      Like

  3. Na 2 jaar is er is er al een band als ze dan tevreden zijn zullen ze niet zo snel ontslaan. Langs de andere kant is er bv. een kennis is die gepolst heeft voor werk. En in een soort virtuele wachtrij zit voor eerst volgende baan die vrijkomt. Dan zouden ze als ze toch niet speciaal tevreden zijn en de baas niet echt een geweten heeft. Dit toch als stok kunnen gebruiken de wereld zit soms vies in elkaar.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.