‘Hoe netjes zijn mensen met autisme?’ … autisme en hygiëne

hoe netjes zijn mensen met autisme ... autisme en hygiëne (tekstaffiche)

Dat persoonlijke hygiëne en orde voor veel mensen met autisme een issue lijken, is zachtjes uitgedrukt als je ziet hoeveel er over geschreven en gepraat wordt. Ongeveer een half miljoen treffers geeft Google als je er op zoek gaat naar informatie.

Nog vaker bij volwassenen, met en zonder zelfredzaamheid, dan bij kinderen vind je er eindeloze lijsten met verzuchtingen, tips, hulpmiddelen, ondersteuning en uitspraken Van sites over lichaamshygiëne tot was-technieken, van hygiëne en netheid inplannen in een structuur tot repressieve maatregelen voor mensen met autisme die er geen chocola meer weten van te maken … het staat er allemaal.

‘Wat een overweldigende berg informatie die je daar krijgt, maar weinig dat echt duidelijk is en vertrekt vanuit de ervaring van mensen met autisme zelf. Jouw blog is daarbij vergeleken beknopt en duidelijk’, zucht Leen, lezeres van deze blog. ‘Ook bij ons is persoonlijke hygiëne en netheid in het algemeen een grote struikelblok, zowel bij de bijna meerderjarige dochter als bij de papa met autisme’. Leen zou van mij graag weten hoe ik tegenover dat thema sta, hoe ik mezelf en mijn woonomgeving ‘net’ hou, en wat netheid voor mij betekent.

Als het aankomt op hygiëne en netheid in het algemeen, denk ik dat er bij mensen met autisme vooral extremen zijn. Hoewel dat bij anderen ook zo is, denk ik dat de extremen qua besteedde tijd en de vaardigheden veel extremer zijn. Sommige mensen zijn er helemaal niet mee bezig. Misschien omdat ze vinden dat anderen hen maar moeten nemen zoals ze zijn. Anderen zijn er net de hele tijd mee bezig, en vinden het vreselijk als ze niet keurig voor de dag komen. Dat laatste lijkt minder in beeld te komen, omdat dit voor de omgeving meestal niet zo’n probleem is.

Iedere persoon met autisme is natuurlijk anders, maar bij mij ligt hygiëne heel gevoelig. Zo doe ik er alles aan om niet te ‘stinken’, maar ben ik mij daar niet altijd bewust van, ruik ik het niet, en heb ik liever een subtiele opmerking van iemand die ik graag heb dan van iemand anders. Als dat laatste gebeurt, baal ik als een stekker in een stopcontact.

Ik vind het dus heel belangrijk proper gewassen, verzorgd en enigszins gepast gekleed voor de dag te komen. Dat wordt onder andere bemoeilijkt door zintuiglijke gevoeligheden, weerstand tegen water, moeite om zelf aan te voelen wanneer ik vuil ben en tal van andere drempels.  Ook dat ik niet zoveel inkomen heb, speelt een rol, hoewel dat niet de voornaamste is.

Douchen en kledij wisselen is voor mij helemaal geen pleziertje, integendeel.  Ik moet er mij een half uur tot drie kwartier mentaal op voorbereiden en er nadien bijna even lang van op adem komen. Zeker als ik mijn haar wil wassen. Niettemin probeer ik er, onder andere via planning en afstemmen met mijn vrouw, voldoende aandacht aan te besteden. Dat is ook het geval met het netjes houden van mijn woonomgeving.

De mate van netheid kan bij mij heel sterk wisselen, van uitermate net en alles opgeruimd tot enorm ‘verwaarloosd’ en mijn huis als een Augiasstal. Dat hangt heel sterk af van de beschikbare energie, ruimte in mijn hoofd, en mezelf lichamelijk en in de omgeving goed voelen. De kans op verwaarlozing van hygiëne neemt bij mij toe door onverwachts verdwijnen van overzicht in mijn dagelijks leven, sommige toekomstperspectieven die me zorgen baren, bepaalde ‘essentiële details’ die veranderen, periodes van slecht slapen, of lichamelijke of sociale zorgen die alle aandacht opslorpen. Op zo’n momenten ben ik zodanig bezig met het ordenen van mijn hoofd dat iets vreselijks als douchen of me wassen, of de omgeving netjes houden, er echt niet meer bij kan.

Wat mij op zo’n moment helpt is iemand die mij enerzijds helpt concreet te maken wat er niet goed loopt of mij bezig houdt, en anderzijds iemand die helpt mijn prioriteiten op een rij te zetten en de drempel te verlagen naar basishygiëne. Verwoorden van verantwoordelijkheden en concretiseren van mijn plaats of positie – en wat er daarbij verwacht wordt, kan helpen. Mij proberen duwtjes in de rug te geven, richting een bepaald doel of bepaalde verwachtingen van anderen, helpt daarentegen echt niet, integendeel. Het is beter om te zien wat er goed gaat, te verwoorden wat beter gaat, mee te denken wat ik zelf zou kunnen doen en en suggesties te blijven doen (over begeleiding, bepaalde hulpmiddelen, technieken, …).

Kortom, hoe netjes mensen met autisme (kunnen) zijn, hangt van heel veel factoren af, waarbij in de eerste plaats vanuit autistisch denken mee – en vooruitdenken, concretiseren en in gesprek blijven (in de taal van de persoon in kwestie dan) volgens mij het belangrijkste is. Verder kan het, ingeval de persoon met autisme in je omgeving woont, en hygiëne niet zo hoog aangeschreven heeft als ik, ieders levenskwaliteit ten goede komen de eigen verwachtingen aan te passen- over wat netheid en hygiëne is bijvoorbeeld – en prioriteiten te bepalen – niet alles tegelijk willen zien veranderen.

11 Comments »

  1. Ik denk niet dat netheid of het gebrek eraan veel met autisme te maken heeft.
    Ik zie het eerder al een kwestie van prioriteiten stellen.
    Ik kan de boel soms vreselijk laten liggen, maar dan omdat ik oordeel dat ik de tijd niet heb om het te doen zoals ik het zou willen doen. Papieren klasseren bijvoorbeeld. Veel gemakkelijker zou waarschijnlijk zijn om alles even goed bij elkaar te grabbelen en bij het oud papier te zetten. Maar ik gooi niet graag dingen weg, en daardoor kan ik niet snel beslissen (want wat je weggegooid hebt, heb je gegarandeerd ’s anderendaags wel nodig – en dit is mijn ervaring, geen waanbeeld!).
    Kuisen is daardoor moeilijk, want dat is afhankelijk van het eerste : je wil het goed doen, dus stel je uit tot na het opruimen.

    Persoonlijke hygiëne dan. Wassen vraagt me geen inspanning, me scheren stel ik in het weekend allicht uit tot ik “onder de mensen moet”.
    Al sinds mijn kindertijd durf ik mijn tandenpoetsbeurt soms overslaan, want dat ziet toch niemand.
    Maar als ik stink, dan ben ik vies van mezelf, dus minstens een kattenwasje zelfs tot onder mijn oksels, is er wel altijd bij.

    Like

    • Zou kunnen, hoewel de badkamer in recent onderzoek tot ‘de moeilijkste plek voor autisten’ werd uitgeroepen. ‘Ofwel willen ze er niet in, ofwel blijven ze er in’ was een van de uitspraken. 😏

      Liked by 1 persoon

      • Oh, als dat een probleem is….
        Tot zolang ik alleen een bad had en nog geen douche, kon ik in een bad minstens 1,5 uur liggen.
        Ik was dan wel redelijk verrimpeld, maar dat is maar van voorbijgaande aard.
        Ondertussen relax je, alleen, overpeins je van alles, … eigenlijk ideaal om tot rust te komen. 🤔

        Like

  2. Nobelprijs voor de hygiëne bij deze uitgereikt aan de uitvinder van de Deo Roller?
    Al blijft fris gewassen en geschoren de dag beginnen het prettigst.
    Maar niet alle dagen zijn of verlopen hetzelfde; soms maar goed ook en soms ook wel helaas. Toch op één in m’n top drie; reinheid, rust en regelmaat.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.