Auticorrectie … over misinterpretatie, mentaliteit en maatschappij

 

Voor wie een boek heeft gelezen, is een recensie eigenlijk overbodig. Hij of zij weet immers al wat erin staat, en hoeft dat niet meer te vernemen. Voor wie het nog niet gelezen heeft, kan een recensie een proevertje zijn. Toch zou je in het geval van ‘Auticorrectie’ van Bas L.G. Verdin eigenlijk beter onbevangen blijven, en dit leesverslag pas nadien lezen.

Bas is een onafhankelijk filosoof, politicoloog, componerend musicus en ervaringsdeskundige in autisme. Sommige mensen zullen hem kennen uit het boek ‘Voorbij de diagnose’ van Kristien Hens en Raymond Langenberg. Anderen zullen vast wel zijn boek ‘Heavy Matters: A Treatise on Metal, Music and Society’ hebben verslonden. In elk geval is deze even besnorde als belezen man een vat vol ideeën, inspiratie en verbeelding. Bij wijze van spreken, zou Bas vast er aan toe willen voegen.

Een mens is vreemd, niets vreemds acht ik onmenselijk. Het is de laatste zin, die inspeelt op ‘niets menselijk is mij vreemd’, een citaat uit Terentius’ ‘De zelfkweller’. Het is een gedachte die meer dan een lezer wel eens zal te binnen schieten bij het lezen van dit boek. Voor de ene zal het vreemde, voor de andere het menselijke de voornaamste indruk zijn, maar indrukwekkend is het zeker.

Auticorrectie is een boek van 187 pagina’s, bestaande uit een introductie en een conclusie, en daartussen zeven delen met titels als hinderschoenen, maatschappij zonder maat, leve de vooringang, autismurf, …  Titels die even mysterieus zijn als sommige passages in dit essay over misinterpretatie, mentaliteit en maatschappij.

Het boek is uitsluitend tekst, eerder zeldzaam in deze tijd, in een taal met af en toe iets moeilijker citaten. Het is goed te merken dat de schrijver een rijk gedachtengoed heeft, maar evenzeer dat hij, zoals hij zelf aangeeft, zich vloeiender kan uitdrukken in muziek dan in geschreven taal. In elk geval trekt hij regelmatig alle registers open en af en toe sarcastisch, cynisch maar steeds oprecht. Schema’s met nuttige tips, flowcharts, foto’s van weekplanningen of budgetadvies … dat hoef je hier allemaal niet te verwachten.

Auticorrectie is een essay die het een en ander over autisme wil rechtzetten, corrigeren, vanuit autistisch denken, en met autistische grondigheid. In alles wat er over autisme gezegd is, valt er volgens de auteur zoveel te vertellen dat hij nauwelijks toekomt met zijn woorden. Het inzicht in autisme staat dan ook in de kinderschoenen volgens de auteur.

Mensen met autisme dragen volgens de auteur niet meteen bij tot groeiend inzicht. Degenen die erover schrijven of spreken worden bovendien al te vaak weggezet als ‘licht autistisch’. Neurotypicals hebben het volgens de auteur alleen over de ‘zware gevallen’. Wie tegenwoordig autisme heeft, is volgens de auteur hoe dan ook een ‘speciaaltje’, een geuzenterm die de autisten krijgen vanuit onbegrip en gebrek aan inzicht. Dat laatste weerhoudt neurotypicals volgens de auteur niet om voortdurend regels op te leggen die steeds vaker haaks staan op de essentie van autisme.

Er lijkt volgens de auteur tussen mensen met en zonder autisme niet meteen toenadering of inspanning tot inzicht te komen. De maatschappij weigert volgens hem halsstarrig toenadering naar al wie anders is of andere of andersoortige gedachten heeft. Spreken over autisme krijgt volgens hem (te) gemakkelijk een filosofische wending. Ook al omdat autisten als natuur hebben van alles in vraag te stellen, veelal ook nog constructief.

De auteur pleit in zijn ‘Auticorrectie’ wel voor toenadering, maar dan door meer erkenning van de beleving van mensen met autisme. Verder pleit hij ervoor dat neurotypicals niet meteen tips geven voor camouflage en compensatie of weigeren hun bril met eigen vooroordelen af te zetten.

Aan autisme zelf ziet Bas L.G. Verdin alvast niets fout. Zeker niet omdat het eigen is aan autisten andermans fouten op te merken, en er zelf zo weinig mogelijk te willen maken. Aangezien het in ‘vertelsels over autisme’ krioelt van de fouten, merken ze die voortdurend op en proberen ze die foutieve vertelsels bij te stellen. Heel wat fouten in die vertelsels liggen bij het niet expliciteren van de eigen assumpties, maar ook de inhoud is grondig fout, meent de auteur.

Eerder dan van een stoornis kunnen we volgens hem beter spreken van een last, om in een niet – en vaak anti-autistische wereld te leven. Een last die soms als handicap erkend wordt, maar vaker als niet begrepen, artistiek, geniaal beperkt of volstrekt fout. Als voorbeeld geeft de auteur een verbluffend kritisch inkijkje in het enige bedrijf in België dat ‘exclusief met autistische werknemers’ werkt, maar enorm autisme-onvriendelijk blijkt volgens hem.

Doorheen zijn boek geeft Bas L.G. Verdin tal van voorbeelden waarom mensen met autisme vooral bekend om hun voorliefde voor details, hun associatief vermogen en hun moeizaam navigeren in het sociale verkeer. Toch vraagt hij zich af of het wel een beperking is, als je streeft naar transparantie in je communicatie, en je minder beïnvloedbaar bent door een cultuur van schone schijn.

Als je zijn boek ‘Auticorrectie‘ leest, zou je hem bijna gelijk geven. Ware het niet dat al die gedachtengangen – en evenveel sprongen mij soms wat teveel waren. Zijn boek lezen vond ik dan ook zoals mensen met autisme soms genoemd worden: boeiend maar vermoeiend.

Auticorrectie : een essay voor en door autisme over misinterpretatie, mentaliteit en maatschappij van Bas L.G. Verdin is uitgegeven bij Gompel & Svascina (2019)

3 Comments »

  1. Hieronder mijn poging tot auticorrectie als het ware, kwestie van een kans tot (nog) beter begrip niet onbenut te laten:

    “(…) dat hij, zoals hij zelf aangeeft, zich vloeiender kan uitdrukken in muziek dan in geschreven taal.”
    Mijn punt is evenwel dat vloeiendheid geen criterium zou mogen zijn bij non-fictie, wel: overeenkomst met waarheid en/of werkelijkheid, die zelf meestal niet vloeiend ís.
    Voor mij is het wel zo dat uitgedrukte taal en innerlijke gedachten nooit volledig samenvallen, terwijl bij muziek eenheid toch mogelijk is.

    “Auticorrectie is een essay die het een en ander over autisme wil rechtzetten, corrigeren, vanuit autistisch denken, en met autistische grondigheid.”
    Ik wil rechtzetten vanuit denken en met grondigheid tout court.
    Ik kan (enkel) rechtzetten vanuit mijn (autistische) conditie.

    “Mensen met autisme dragen volgens de auteur niet meteen bij tot groeiend inzicht.”
    Juist wel, als ze daartoe de kans krijgen tenminste. Dit was het hele methodologische opzet.

    “Degenen die erover schrijven of spreken worden bovendien al te vaak weggezet als ‘licht autistisch’. Neurotypicals hebben het volgens de auteur alleen over de ‘zware gevallen’. Wie tegenwoordig autisme heeft, is volgens de auteur hoe dan ook een ‘speciaaltje’, een geuzenterm die de autisten krijgen vanuit onbegrip en gebrek aan inzicht.”
    Mijn punt is echter dat men, óngeacht al of niet schrijver of spreker, niet serieus genomen wordt als men niet overkomt als een “zwaar geval” zoals beschreven, contrary to popular belief een kleine minderheid onder het echte autisme, en ook daarbuiten te vinden, zodat de meesten paradoxaal genoeg te horen krijgen “ja maar, jij hebt het toch in een lichte vorm, zulke trekjes heb ik ook hoor”, waarmee voorbijgegaan wordt aan de enorme moeilijkheden en inspanningen die zij dag in dag uit te trotseren hebben door hun eigenlijke autisme – en wel degelijk het gebrek eraan bij de anderen, hoe trendy ze dit ook vinden.
    Noch “speciaaltje”, noch “geuzenterm” benoem ik. Wel wordt “speciaal”, met andere varianten hierop, doorheen het essay meermaals in context geplaatst en geanalyseerd, waarbij het fenomeen nog ruimere en dieperliggende problemen dan bij autisme blijkt te articuleren. Daarbij is het precies niet volgens de auteur “speciaal”, maar door door wie hij citeert.
    Zelf schrijf of spreek ik niet over autisten, wat een negatieve bijklank heeft, wanneer het over personen met autisme gaat. Het is wel zowat het belangrijkste punt in het boek, waarbij ik me verbaas dat je erover zwijgt, dat mensen zónder autisme op de keper beschouwd meer beantwoorden aan de kenmerken die horen bij de autist die ze in het leven geroepen hebben, zoals doorheen elk hoofdstuk overvloedig geconcretiseerd.
    Ik zie geen verschil tussen onbegrip en gebrek aan inzicht.

    “Er lijkt volgens de auteur tussen mensen met en zonder autisme niet meteen toenadering of inspanning tot inzicht te komen.”
    Er is volgens mij net continue inspanning van mensen met autisme om hen zonder autisme te begrijpen, al was het maar om te kunnen overleven.

    “Spreken over autisme krijgt volgens hem (te) gemakkelijk een filosofische wending.”
    Het is volgens mij een probleem dat het standaard spreken over autisme alvast net te weinig een filosofische wending krijgt. Wel is het zo dat personen met autisme en filosofen volgens hun aard gemeen hebben om de conventies in vraag te stellen op zoek naar een redelijker alternatief.

    “Aangezien het in ‘vertelsels over autisme’ krioelt van de fouten, merken ze die voortdurend op en proberen ze die foutieve vertelsels bij te stellen.”
    Ze = ik. Anders was het essay niet nodig.

    “Een last die soms als handicap erkend wordt, maar vaker als niet begrepen, artistiek, geniaal beperkt of volstrekt fout.”
    Wordt net niet erkend als niet begrepen. Anders zou het onbegrip eindelijk erkend zijn.
    Ik heb ook het raden naar erkend worden als artistiek of als geniaal beperkt.

    “Doorheen zijn boek geeft Bas L.G. Verdin tal van voorbeelden waarom mensen met autisme vooral bekend om hun voorliefde voor details, hun associatief vermogen en hun moeizaam navigeren in het sociale verkeer.”
    Hier ontbreekt een werkwoord, zodat ik niet weet welke zin met deze zin bedoeld is.
    Alvast is het zo dat ik veelvuldig uitleg hoe het komt dat net neurotypicals gebreken vertonen als het neerkomt op de hoofdzaak.
    Associatief vermogen kwam niet aan bod.
    Vele andere eigenschappen kwamen aan bod die maken dat niet autisme maar de dominante neurotypsiche mentaliteit en diens maatschappij als ziekte begrepen kan worden, die heel wat onrecht uitzaait.

    Like

  2. Op uw aangeven heb ik dit boek gekocht en gelezen. Misschien had u meer aandacht moeten besteden aan de layout want die is echt erbarmelijk en zeer sec. Ik heb wel vol fascinatie de kronkelige gedachten van de schrijver proberen te volgen. Voor een eenvoudige geest als ik was dat niet simpel. Tot ik door had dat dit vooral een boek van emoties was, van boosheid over frustratie tot verbittering. Als je het zo leest, komt het volgens mij meer tot zijn recht. Ik hou dit boek wel in mijn kast om eraan te herinneren dit soort mensen ook nog bestaat.

    Like

  3. Deze fundamentele noot van mezelf als auteur van besproken essay: ondanks de goede intenties en even gewaardeerde inspanningen, zijn niet alle stellingen die mij in deze blog worden toegeschreven … mijn stellingen. Bij wijze van auticorrectie (sic), hierbij mijn resp. verduidelijkingen.

    – Re: “(…) dat hij, zoals hij zelf aangeeft, zich vloeiender kan uitdrukken in muziek dan in geschreven taal.”
    Mijn punt is dat vloeiendheid geen criterium zou mogen zijn bij non-fictie, wel: overeenkomst met waarheid of werkelijkheid, die zelf meestal niet vloeiend ís. Voor mij is het wel zo dat uitgedrukte taal en innerlijke gedachten nooit volledig samenvallen, terwijl bij muziek eenheid toch mogelijk is.

    – Re: “Auticorrectie is een essay die het een en ander over autisme wil rechtzetten, corrigeren, vanuit autistisch denken, en met autistische grondigheid.”
    Auticorrectie is een essay dát dit wil vanuit rationeel denken en met grondigheid als zodanig, en dat dit (enkel) kan vanuit de (autistische) conditie van de schrijver dezes.

    – Re: “Mensen met autisme dragen volgens de auteur niet meteen bij tot groeiend inzicht.”
    In de eerste plaats mensen met autisme dragen mijns inziens bij tot groeiend inzicht, dat zo weinig groeit omdat ze zo weinig gehoord worden.

    – Re: “Degenen die erover schrijven of spreken worden bovendien al te vaak weggezet als ‘licht autistisch’. Neurotypicals hebben het volgens de auteur alleen over de ‘zware gevallen’. Wie tegenwoordig autisme heeft, is volgens de auteur hoe dan ook een ‘speciaaltje’, een geuzenterm die de autisten krijgen vanuit onbegrip en gebrek aan inzicht.”
    Het al of niet schrijven of spreken erover doet hier naar mijn mening niet ter zake. Neurotypicals hebben het evengoed over “licht autistisch” en zelfs “autistische trekjes”. Wat wel te weinig beseft wordt, is dat de “zware gevallen” niet bepaald representatief zijn voor autisme, dat de talrijke “lichte gevallen” veel zwaardere inspanningen leveren dan gedacht en dat die trendy “trekjes” hier in de verste verte niet aan kunnen tippen.
    Noch “speciaaltje”, noch “geuzenterm” wordt door mij benoemd. Wel wordt “speciaal”, met andere varianten hierop, doorheen het essay meermaals in context geplaatst en geanalyseerd, waarbij dit autisme overstijgende fenomeen dieperliggende problemen blijkt te articuleren. Daarbij is het niet volgens mij “speciaal”, maar volgens wie ik citeer.
    Zelf schrijf of spreek ik niet over “autisten”, wat een negatieve bijklank heeft, wanneer het over personen met autisme gaat. Het is wel zowat de meest typerende redenering in dit boek, waar in dit verslag tot mijn verbazing over gezwegen wordt, dat onder mensen zónder autisme op de keper beschouwd meer overeenkomst te vinden is met de kenmerken die horen bij de autist (inderdaad) die zij in het leven geroepen hebben, zoals doorheen elk hoofdstuk overvloedig geconcretiseerd.
    Volgens mijn woordenboek is onbegrip en gebrek aan inzicht hetzelfde.

    – Re: “Er lijkt volgens de auteur tussen mensen met en zonder autisme niet meteen toenadering of inspanning tot inzicht te komen.”
    Er is volgens mij continue inspanning van mensen met autisme om hen zonder autisme te begrijpen, al was het maar om te kunnen overleven.

    – Re: “Spreken over autisme krijgt volgens hem (te) gemakkelijk een filosofische wending.”
    Het is volgens mij een probleem dat het standaard spreken over autisme en vele andere gewichtige zaken te weinig een filosofische wending krijgt. Wel is het zo dat personen met autisme en wijsgeren volgens hun aard gemeen hebben om conventies in vraag te stellen op zoek naar een redelijker alternatief.

    – Re: “Aangezien het in ‘vertelsels over autisme’ krioelt van de fouten, merken ze die voortdurend op en proberen ze die foutieve vertelsels bij te stellen.”
    Als dat daadwerkelijk het geval was, zou dit essay niet nodig zijn.

    – Re: “Een last die soms als handicap erkend wordt, maar vaker als niet begrepen, artistiek, geniaal beperkt of volstrekt fout.”
    Als het als niet begrepen erkend werd, zou het onbegrip algemeen erkend zijn, wat helaas niet het geval is.
    Verder heb ik het raden naar erkend worden als artistiek of als geniaal beperkt.

    – Re: “Doorheen zijn boek geeft Bas L.G. Verdin tal van voorbeelden waarom mensen met autisme vooral bekend om hun voorliefde voor details, hun associatief vermogen en hun moeizaam navigeren in het sociale verkeer.”
    Hier lijkt mij minstens een werkwoord te ontbreken, zodat ik niet weet welke zin met deze zin bedoeld is.
    Het is alvast zo dat ik veelvuldig uitleg hoe het komt dat eerst prototypische neurotypicals gebreken vertonen als het neerkomt op de hoofdzaak. Associatief vermogen kwam niet aan bod. Vele andere eigenschappen kwamen aan bod die maken dat niet autisme maar de dominante mentaliteit en bijhorende maatschappij nog het best als ziekte begrepen kan worden, die heel wat onrecht uitzaait.

    Aan de heer Vandermast: ook u bedankt voor de oprechte aandacht. Nu, als dit voorál een boek van emoties was, zou het niet zo sec zijn en zou ik het mij (en de lezer) hebben bespaard om complexe redeneringen op te zetten volgens de regels van de logica – dít soort mensen bestaat ook nog.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.