Hoe de ‘aluminiumfolie’ weer even in het nieuws kwam … autisme en conspiracy

Foto van Tom Radetzki op Unsplash

Het is een passie van mij om af en toe te snuisteren bij tweedehandswinkeltjes, boekenmarkten of stalletjes naar illustere of weinig gekende boeken, ook over of rond autisme. Het gebeurt dus wel eens dat ik een of ander bizar boek rond autisme tegenkom, of zelfs meeneem. Bizarre boeken rond autisme liggen trouwens ook wel eens in de gewone boekenwinkels of onlineshops. Ik moet vaak veel meer zoeken naar boeken over autisme die ik wel goed vind of die mij iets zinnigs bijbrengen. Dat was ook een van de redenen dat ik er zelf twee heb geschreven.

Toen onlangs in de pers kwam verscheen ‘complotboek autisme uit de schappen: ‘Alsof ik hier niet welkom’ ben, was ik aanvankelijk nieuwsgierig. Even leek de kop te suggereren dat een boze consument protest had aangetekend dat een zogenoemd complotboek over autisme uit de schappen was gehaald, en die persoon zich in ons land niet meer welkom voelde. Bij nader inzien bleek het om iets anders te gaan.

Het verbaasde me niet echt dat een titel als ‘Stop de Autisme Epidemie’ in een of meerdere (online) winkels te koop was. Ook over andere thema’s liggen er boeken die ik niet meteen als ‘respectvol’ zie, waar niemand over lijkt te vallen. Dat het complotboek autisme hier, in ons taalgebied, niet welkom is, dat klopt dan weer wel volgens mij.

Ik keek er meer van op dat iemand daar absoluut ruchtbaarheid aan wilde geven en de gevolgen ervan niet kon overzien. Prima reclame toch, dacht ik erbij, nu gaan mensen op zoek naar het boek, en wordt het in geen tijd een bestseller. Gelukkig loopt het niet zo’n vaart, maar op mijn blogmail kwamen toch een aantal vragen of ik dat boek zelf niet eens wil lezen en kritisch wil bespreken.

Toen ik vervolgens op zoek ging, merkte ik al snel dat het een raadsel is waarom dit boek überhaupt nog verkocht wordt. Het is immers relatief vrij, veel goedkoper en vaak zelfs gratis verkrijgbaar, zij het via allerlei obscure websites. Nochtans is de titel in België nog te koop in De Standaard Boekhandel (29,50 euro) en bij FNAC (26,50 euro).

‘Hoe de autisme-epidemie te stoppen’, is een vrij saai maar overzichtelijk boek. Voor een lezer die gewoon is om betrouwbare boeken te lezen, is het bijna niet behapbaar, en al zeker niet voor wie de bronnen waarnaar verwezen wordt wil raadplegen. Sommige uitspraken zijn ook te bizar om ernstig te nemen, zoals autisme vergelijken met een aluminiumfolie, een psychische ziekte (‘une folie’) van de opstapeling van aluminium in de hersenen.

‘Stop de autisme epidemie’ is geschreven door de Amerikaanse antivaxxer J.B. Handley, stuwende kracht achter de lobbygroep ‘Generation Rescue’ en ouder van een kind met ‘uitgesproken’ autisme. In zijn boek propageert hij dat autisme wordt veroorzaakt door vaccins. Wetenschappelijk bewijs daarvoor ontbreekt. Vaak wordt verwezen naar een bedenkelijk onderzoek van de Engelse arts Andrew Wakefield, dat kort na publicatie in 1998 teruggetrokken en intussen rechtgezet is. Later bleek dat Wakefield de onderzoeksuitkomsten had gemanipuleerd voor geldelijk gewin. Ook Handley verdient goed zijn brood met zijn twee boeken en misleidende voorlichting. Ten overstaan van toehoorders noemt hij Wakefield wel eens ‘Nelson Mandela en Jezus Christus in één’.

Handley’s boek bestaat uit drie grote delen: leugens, waarheid en oplossingen. Dezelfde ongenuanceerde toon loopt doorheen het hele boek. Het eerste deel komt erop neer dat medische experts verzwijgen wat er aan de hand is en waarom ze ontkennen wat de auteur absoluut zeker weet. Het tweede deel gaat verder in op wat voor mistoestand er volgens de auteur zonder twijfel gaande is, hoe ‘het systeem’ alles uit de kast haalt om ‘de waarheid’ verborgen te houden, en wie de ‘dappere’ minderheid’ is die ‘de waarheid’ volgt. Het derde deel behandelt een aantal minder bekende ‘methodes’ om autistische mensen min of meer te ‘recupereren’, zonder dat daarbij de neveneffecten besproken worden.

Als je dit boek in handen krijgt, zou je volgens mij al op je hoede moeten zijn als je zinnen leest als ‘Er is veel te veel complexe informatie over dit onderwerp om het zelf te lezen, maar maak je geen zorgen, ik zal je even uitleggen wat artsen proberen te verbergen’. Dat laatste klopt overigens niet. Letterlijk alles wat de auteur beschrijft, is te vinden via een eenvoudige Google-zoekopdracht. Meer zelfs, Handley maakt van de bronnen die hij vermeldt een twijfelachtige collage, zonder het al te nauw te nemen met de oorspronkelijke resultaten. Merkwaardig genoeg spreken de onderzoeken waar de auteur naar verwijst zijn eigen standpunten tegen. Als je tenminste de moeite neemt om ze volledig te lezen.

Eerder dan een boek, zou ik Handley’s werk een kruising noemen tussen het knip – en plakwerk van de print van een bedenkelijke website, een reclamepublicatie voor een lobbygroep, een pamflet en een werkstuk van een gesjeesde en angstige adolescent. Niet de moeite om meer aandacht aan te besteden dus, ook al ligt het in het rek van een of andere handel van bedrukt papier. Als je dit werk wel ziet liggen in de handel waar je op dat moment ben, kan je er gerust van uitgaan dat er niet al te veel inhoudelijke kwaliteitszorg wordt besteed aan wat verkocht wordt.

Tot slot kan ik me alleen maar aansluiten van hoe de Nederlandse Vereniging Autisme reageerde op deze media-aandacht: “Inmiddels is er zoveel onderzoek gedaan naar de oorzaak van autisme, dat met grote zekerheid kan worden gesteld dat autisme niet wordt veroorzaakt door vaccinaties. Autisme is het gevolg van een aangeboren afwijking in de hersenen. Het is geen ziekte, of iets wat op latere leeftijd kan ontstaan als gevolg van externe factoren.”.

1 Comment »

  1. Het is goed dat er vragen worden gesteld bij de manier van diagnosticeren. Er is dienaangaande ook enige discussie in het kader van de bijkomende ondersteuning die in het kader van het M-decreet o.a. aan kinderen met autisme zou moeten gegeven worden, en wat heel wat druk legt op de scholen.
    Het is goed dat er vragen gesteld worden of er niet teveel wordt gediagnosticeerd. Enorm veel kinderen krijgen een diagnose ADHD of autisme, en dat kan volgens mij niet altijd terecht zijn (al weet ik wel dat er iets mis, en veel heeft mijns inziens te maken met de jachtige en ongeduldige tijd waarin we leven (kinderen die veel te vroeg met een sleutel naar school gestuurd worden zodat zij na schooltijd terug alleen thuis kunnen geraken, ouders die de tijd niet meer hebben (of nemen – die discussie laten we open, want ik heb respect voor ouders die beiden hard moeten werken om zich een ietwat comfortabel leven aan te meten, maar veel minder voor ouders die hun kinderen naar de opvang (laat dat dan muziekschool, voetbal of jeugdbeweging heten) om zelf hun ouderlijke taak uit te besteden ipv er te zijn voor hun kinderen).

    Maar autisme afschilderen als een gevolg van een vaccin, of – godbetert – van een complot van de overheid of een straf van God, is inderdaad onzin.
    Er zijn wel degelijk mensen met autisme. Er zijn wel degelijk mensen – met of zonder autisme – die extra begeleiding nodig hebben om hun mogelijkheden te ontplooien, maar laat ons een diagnose autisme niet misbruiken om deze jachtige en materialistische maatschappij – vol van jaloezie en na-aperij – te vergoelijken.
    En probeer die maatschappij ook niet om te keren door het goede dat er wel nog is, opzij te schuiven als zijnde oorzaak van alle kwaad.

    Kunnen we de tendens in de maatschappij omkeren, of bijsturen, ’t zal waarschijnlijk utopisch blijven (ook Thomas More probeerde 500 jaar geleden een alternatief voor te stellen, zonder evenwel de revolutie te prediken), Greta Thunberg heeft net voor de corona-crisis ook al geprobeerd om de maatschappij een geweten te schoppen, en 2000 jaar geleden deed Johannes van Patmos het ook al toen hij de Apocalyps schreef.
    Maar niets verbiedt ons om van een harmonieuze samenleving te dromen en er (een stukje van) te helpen aan bouwen.

    Bedankt voor je recensie.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.