1. Kan een autist ook narcistisch zijn? Het lijkt theoretisch mogelijk dat iemand met autisme ook bepaalde narcistische trekken vertoont.. Toch is hoe iemand sociaal met anderen omgaat en emotioneel reageert, vaak heel anders ingeval van narcisme. De combinatie van autisme en persoonlijkheidsstoornissen komt voor, maar is vaker het gevolg van misverstanden bij diagnostiek en minder inzicht in autistisch denken. Sommige mensen met autisme hebben meer aanleg om narcistisch te lijken dan anderen.

2. Kan een autist liegen? Autistische mensen kunnen volgens mij in wisselende mate, in de ene situatie al meer dan de andere, een verdienstelijke poging doen om te liegen. Hoewel sommige autistische mensen beweren dat ze als de beste kunnen liegen (wat volgens mij vreemd is om van jezelf te beweren), zie ik mijn ‘leugens’ eerder als vergissingen in aannames of percepties, dan het resultaat van een strategie bedacht om iets te omzeilen of iets op te brengen. Het is wellicht een cliché, maar ik ben toch eerder geneigd om op te gaan in mijn waarheid zonder te beseffen dat dit in bepaalde situaties als liegen wordt beschouwd. Sommige autistische menen benaderen heel goed de perfecte leugen, anderen slagen er wonderwel in daarin te falen.

3. Kan een autist tegen kritiek? Ik vind het moeilijk om geëvalueerd of beoordeeld te worden op een manier dat mijn sterke of zwakke punten geanalyseerd worden, zonder dat de subjectieve aard van de kritiek, positie van de analyst of evaluator wordt duidelijk gemaakt, en, nog belangrijker, zonder heldere constructieve begeleidende aanwijzingen voor verbetering, en met de intentie om te kwetsen of te ondermijnen. Als het gaat opbouwende kritiek, met specifieke voorbeelden of suggesties voor verbeteringen, dan kan ik volgens mij best wel omgaan met kritiek. Ik neem kritiek soms wel te letterlijk, reageer wel eens emotioneel, vind kritiek snel verwarrend, en heb de neiging om kritiek eindeloos te blijven analyseren. Als bovengenoemde factoren, mijn stemming en de situatie goed zitten, kan ik op twee manieren op kritiek reageren: ik kan het goed verdragen en constructief reageren, of ik kan er moeite mee hebben en scherp terugkaatsen. Sommige autistische mensen kunnen kritiek aanvaarden als geen ander, maar ik denk dat het merendeel toch moeite heeft met kritiek, en dan zeker details erin die wijzen op frustratie of subjectieve interpretatie zonder enige grond.

4. Kan een autist sociaal zijn? Volgens mij zijn er niet alleen sociale subtypes (afzijdig, apathisch, vreemd-actief en excentriek) binnen autisme, maar hebben autistische mensen ook een menselijke behoefte naar verbinding en verbondenheid. Toch is sociaal zijn, volgens mij, zonder te veralgemenen, door tal van invloeden in een situatie moeilijker en kost het meestal veel energie (hoewel het ook best aangenaam kan zijn, soms). Elke autistische persoon is anders op dit vlak, zowel wat betreft interesse in anderen, emotionele diepte, wederkerigheid en aangeleerde sociale vaardigheden. Of autistische mensen sociaal zijn of niet, vind ik dus moeilijk te zeggen. In elk geval zijn ze heel vaak oprecht sociaal, en minder beleefd of verplicht sociaal. Om op de vraag te antwoorden: ja, al zijn autistische mensen die meer of minder moeite hebben met sociaal zijn of sociaal overkomen.

5. Kan een autist van iemand houden? Net zoals andere mensen, hebben autistische mensen volgens mij een gevoel dat liefde is ervaren. Toch is er een verschil tussen dat ervaren, daar voldoende bewust van zijn, het beschrijven in woorden, en het gepast uiten naar anderen toe. Het is voor mij in elk geval een moeilijke emotie die vertrekt van fysieke gewaarwordingen en verder evolueert tot een diepe verbondenheid. Ik heb zeker al gevoelens van genegenheid ervaren, maar heb al gemerkt dat het vrij veel verschilt van hoe andere mensen dat zien. Ik ben in elk geval minder geneigd een ‘wij’ te zien dan wel een ‘jij en ik’, zonder dat het een triootje wordt (zoals bij de meeste mensen), van ‘wij’ en de maatschappij. In die zin ben ik steeds meer gaan vermoeden dat liefde iets is dat vooral bij autistische mensen voorkomt, toch in de zin van genegenheid en liefde van de een met een ander.

6. Kan een autist verliefd worden? Wat betreft andere autistische mensen weet ik het niet, maar ik kan uit eigen ervaring zeggen dat ik zeker verliefd kan worden. Of minstens, de sensaties die ik op zo’n moment voel worden door mensen die het kunnen weten geassocieerd met verliefdheid. Bij mij is verliefdheid het best te vergelijken als een combinatie van buikgriep en zeeziekte. Mijn hoofd tolt, mijn benen zijn zwak, en mijn buik draait en draait. Tegelijk voel ik liefde opborrelen voor de ander, en wil ik graag bij haar zijn, maar helaas kan dat niet omdat ik voortdurend op het toilet zit. Verliefdheid leidt bij mij ook vaak tot een volledige overgave. Iets dat dus best niet te lang duurt. Om terug te komen op de vraag: ja, ik denkt dat ‘een autist’ of een autistisch persoon verliefd kan worden.

Meer informatie rond vragen rond autisme en autistische mensen kan je onder andere vinden op de website Participate en de vaak gestelde vragen in hun praktische gids.