Toen ik Unmasking for Life van Devon Price begon te lezen, voelde ik me aangesproken. De titel beloofde iets radicaals: niet alleen ontmaskeren als fase of proces, maar als levenshouding. Als iemand die vaak balanceert tussen aanpassing en eerlijkheid, tussen camouflage en kwetsbaarheid, wilde ik graag geloven dat er een pad bestond naar leven in volle eigenheid. Maar al snel merkte ik dat dit boek bij mij meer losmaakte dan alleen herkenning.

Vijf vaardigheden, één ideaal

Price presenteert vijf kernvaardigheden — acceptatie, betrokkenheid, overtreding, tolerantie en creatie — als bouwstenen voor een leven zonder masker.

Acceptatie staat centraal: jezelf volledig erkennen als autistisch zonder schaamte of de drang om te ‘repareren’. Betrokkenheid draait om verbinding op eigen voorwaarden, waarin je grenzen en behoeften telt. Met overtreding bedoelt Price het bewust doorbreken van sociale normen die je klein houden — een daad van zelfbehoud én verzet. Tolerantie verwijst naar het verdragen van het ongemak dat kan ontstaan wanneer je authentiek leeft, zoals onbegrip of afwijzing. Ten slotte is er creatie: het actief vormgeven van een omgeving waarin je kunt floreren, door gemeenschappen en ritmes te bouwen waarin je masker overbodig wordt. Samen vormen deze vijf vaardigheden een krachtig alternatief voor camouflage: leven in eigen waarheid, met moed en verbeelding.

Die vaardigheden past hij toe op domeinen als vriendschap, werk en liefde, wat het boek overzichtelijk maakt. Zijn toon is helder, bemoedigend, zonder betutteling. En zijn persoonlijke passages raken vaak de essentie. Wanneer hij schrijft dat hij zich jarenlang als een robot voelde, niet in staat tot liefde of echte verbinding, voelde ik hoe veel lezers zich begrepen voelden, en misschien zelfs gezien.

Wat als je het je niet kan veroorloven?

Een uitgebreide terugblik op zijn eerdere boek, op deze blog besproken, Unmasking Autism helpt om zijn visie beter te begrijpen. Daarin definieert Price autisme niet als aandoening of stoornis, maar als een vorm van bestaan. Hij benadrukt hoe veel autistische mensen jarenlang camoufleren — niet als bewuste keuze, maar als overlevingsstrategie. Hij schrijft: “I felt broken in ways I couldn’t explain, and the world confirmed that feeling at every turn.” Price voelde zich op een manier gebroken die hij niet kon uitleggen, en de wereld bevestigde dat gevoel bij elke stap die hij zette. Dit gevoel van vervreemding, van structurele buitensluiting, vormt de kern van zijn betoog: wie zich moet aanpassen om te overleven, betaalt daar vroeg of laat de prijs voor in de vorm van burn-out, depressie en verlies van contact met jezelf.

In Unmasking for Life probeert Price hier een antwoord op te formuleren. Elk hoofdstuk biedt praktische oefeningen: reflectievragen, voorbeeldscripts voor moeilijke gesprekken, en concrete uitnodigingen tot actie. Deze vorm is voor velen bruikbaar en biedt houvast. Maar precies in die nadruk op actie en groei begon er bij mij iets te knagen. Steeds opnieuw keert de impliciete boodschap terug: unmasking is niet alleen mogelijk, maar wenselijk — voor iedereen. “Unmasking is for everyone”. Ontmaskeren is voor iedereen, schrijft Price. Maar dat zinnetje wrong bij mij. Want wat als je in een situatie leeft waarin ontmaskeren niet veilig is?

Waar blijft de nuance?

Een fragment uit Unmasking Autism blijft me bij: “Every autistic person is performing, every minute of every day, and that performance is often so internalized, we don’t even recognize we’re doing it.” Elke autistische persoon is voortdurend aan het acteren, elke minuut van elke dag, en dat acteren is vaak zo diep geïnternaliseerd dat we niet eens beseffen dat we het doen. . Dit citaat uit zijn boek onderstreept dat maskeren vaak geen bewuste handeling is, maar een ingebakken reactie op herhaalde sociale afwijzing. De aanname dat iedereen eenvoudig kan afleren wat jarenlange overleving heeft gevormd, is volgens mij veel te simplistisch.

Wat me in het bijzonder bijbleef, was een script om grenzen te stellen in je familie. In theorie is dat erg waardevol. Maar wat als je (te) afhankelijk bent van die familie? Dan voelt ‘nee’ zeggen niet bevrijdend, maar gevaarlijk. Dergelijke situaties komen in het boek nauwelijks aan bod. In die zin is Price meer dan een tikkeltje onverantwoordelijk. In plaats daarvan schuift Price vaak oplossingen naar voren in de vorm van assertiviteit, zelfzorg en mentale herprogrammering. Dat voelt soms alsof ik als lezer niet genoeg probeer als ik nog steeds masker. Maar ik weet dat maskeren soms het enige is dat me beschermt tegen overprikkeling, uitsluiting of zelfs geweld, in welke vorm dan ook.

De blinde vlek van privilege

Wat ik ook miste, was een diepere reflectie op privileges. Price zelf erkent zijn toegang tot kennis, netwerken en veiligheid nauwelijks. Terwijl precies die toegang bepaalt of je de luxe hebt om te ontmaskeren. Eén van de meest indringende zinnen in Unmasking Autism luidt: “Masking isn’t just exhausting — it’s exclusion that has been internalized.” Maskeren is niet alleen uitputtend — het is uitsluiting die we van binnenuit zijn gaan geloven. Die uitsluiting blijft bestaan, ook als je weet wie je bent. Soms maakt weten het alleen maar moeilijker.

Ook dit fragment raakte me: “If your unmasking would cost you your job, your housing, or your safety, it’s not safe to unmask — and that’s not your fault.” Als ontmaskeren je je baan, je woning of je veiligheid kan kosten, dan is het systeem onveilig — niet jij. Jij draagt niet de schuld, de samenleving wel die je dwingt te maskeren om te overleven. Het staat in schril contrast met de optimistische teneur van Unmasking for Life, waarin die risico’s nauwelijks worden uitgediept. Die spanning — tussen erkenning van de risico’s in het ene boek en het meer idealistische actiemodel in het andere — voelde ik voortdurend.

Opvallend is dat sommige lezers het boek juist prijzen om zijn empowerment. Ze vinden kracht in Price’ warme toon en voelen zich gesterkt om ruimte in te nemen. Dat is vreemd, maar ik snap het ergens wel. Mensen lezen vaak een boek om de hoop die het biedt, zonder stil te staan of het wel realistisch, veilig of wenselijk is wat voorgesteld wordt. Price verzilvert dat op uitgesproken wijze in zijn betalende teksten op Medium, een microbloggemeenschap.

Ook Unmasking for Life biedt hoop. Misschien zelfs de meest ultieme hoop die er bestaat: het beeld van een toekomst waarin je niet meer hoeft te doen alsof. In hoofdstukken over liefde, vriendschap en werk voel je de oprechte wens om anderen iets aan te reiken wat de auteur zelf gemist heeft. Er zijn zinnen die me bijbleven, zoals: “If you’ve never experienced safety, of course you don’t know what to do with freedom.” Als je nooit veiligheid hebt gekend, is het logisch dat je niet weet wat je aanmoet met vrijheid — het probleem ligt niet bij jou, maar bij de wereld die je die veiligheid heeft onthouden. Zo’n zin ontroert. Omdat het eenvoudiger is om het probleem af te schuiven op een wereld die onveilig is, en dat de tijdsgeest weerspiegelt.

Een gemis aan perspectief

Toch bleef ik worstelen met de algemene toon van het boek. Ontmaskeren wordt gepresenteerd als een innerlijke reis — maar wie garandeert de veiligheid onderweg? Wie draagt de gevolgen als het mislukt? Daarin voelde ik me alleen. Alsof ik mee moest in een proces waarvoor mijn leven simpelweg (nog) geen ruimte biedt.

Ik begrijp dat het boek anderen inspireert. Het is verhelderend geschreven, met gusto, schwung en daadkracht. Maar voor mij is het vooral een spiegel. Geen veroordelende spiegel, maar wel één die me confronteert met het feit dat ik wellicht niet pas in het script dat Price voorstelt. Ik mis perspectief, nuance en realisme. Wat ik nodig heb, is geen stappenplan naar authenticiteit. Ik ben authentiek, zoals ik ben. Ik lees liever een bevestiging dat het ook oké is als ik kies voor voorzichtigheid. Dat mijn strategie ook telt als waardevol leven.

Ik hoop dat er ooit een boek komt dat zegt: je hoeft je masker niet af te zetten (in de veronderstelling dat zoiets zou wenselijk zijn of kunnen) om waardig te zijn. Misschien is dat het boek dat ik zelf zal moeten schrijven. Tot dan leef ik verder zoals ik kan. Mét masker, soms. En met liefde, altijd.

Unmasking for Life, geschreven door Devon Price, uitgegeven in 2025, bij Harmony Books, ISBN 9780593735756, kost ongeveer €25 en is verkrijgbaar in hardcover, e-book en audioboek.