Dagelijkse schrijfopdracht

Waarvan word je nerveus?

Bekijk alle reacties

Nerveus worden, dat is zo’n typisch menselijk iets dat me tegelijk verbaast en overvalt. Alsof je systeem iets weet wat jij nog niet weet. Alsof er een storing optreedt tussen weten en voelen, tussen willen en kunnen. Zenuwachtigheid is een gelaagd fenomeen: het is lichamelijk, mentaal, emotioneel en sociaal tegelijk. Je voelt het in je buik, je ademhaling, je hartslag. In je gedachten die beginnen te tollen, in je emoties die plots geen vaste vorm meer hebben. In de blik van anderen waarin je probeert te lezen of je goed bezig bent. En dat alles tegelijk maakt zenuwachtigheid zo ontregelend.

Bij mij, als autistisch mens, komt dat met een extra lading. Niet omdat ik meer zenuwen heb dan anderen, maar omdat mijn zenuwbanen blijkbaar anders werken. Wat voor anderen een lichte opwinding is, kan bij mij snel overslaan in overprikkeling. En dus ook mijn zenuwachtigheid: niet alleen een intern alarmsignaal, maar soms een volledige systeemfout. Het maakt dat ik situaties vaak diepgaander voorbereid, meer wil structureren, of me net wil terugtrekken. Want zenuwachtigheid, in al haar dimensies, vraagt om helderheid, veiligheid en voorspelbaarheid. Dingen die niet altijd aanwezig zijn, maar waar ik intens naar verlang.

Waarvan ik nerveus word? Alles wat onduidelijk is. Of beter: alles wat tegelijk vaag en belangrijk is. Een belangrijk eerste gesprek met iemand die ik nog niet zo goed ken bijvoorbeeld. Niet omdat ik mezelf niet vertrouw, maar omdat ik niet weet wat ze precies willen horen. Omdat de ongeschreven regels belangrijker lijken dan mijn eerlijkheid. Of een sociaal evenement zonder duidelijke structuur. “We zien wel wat er gebeurt” is voor mij geen ontspannende belofte, maar een bron van paniek.

Tegelijk is het goed om een onderscheid te maken tussen zenuwachtigheid en spanning. Spanning kan gezond zijn – het is de tinteling voor iets dat je graag goed wil doen, de lichte alertheid voor iets wat je uitdaagt. Het heeft iets activerend, iets doelgericht. Zenuwachtigheid daarentegen is vaak diffuus en ontregelend. Het is niet weten waar het gevaar precies zit, alleen maar voelen dát het er is. Spanning is een sprong, zenuwachtigheid is een struikelpartij nog voor je vertrokken bent.

Ik word nerveus van telefoontjes die ik niet verwacht, of gemiste oproepen van onbekenden, van small talk zonder einde, van feedback die in complimenten verpakt zit maar eigenlijk kritiek bedoelt. Van mensen die “je moet dat niet zo serieus nemen” zeggen, alsof mijn intensiteit een foutje is. En ik word zenuwachtig van situaties waarin emoties tussen de regels hangen, van de spreekwoordelijke ‘olifant in de kamer’ die niemand benoemt. Omdat ik voel dat er iets speelt en ik het niet kan vatten of niet weet of ik er nu op in moet gaan of net niet.

Nerveusheid is voor mij geen randfenomeen, maar een kompas. Het vertelt me waar ik kwetsbaar ben, waar ik helderheid nodig heb, waar ik nog een vertaalslag moet maken tussen de omgeving en mezelf. Het is een signaal waardoor ik op zoek ga naar wat eronder zit. Soms word ik ook behoorlijk zenuwachtig van mezelf. Van mijn verlangen naar overzicht, naar voorspelbaarheid, naar betekenis. En van het besef dat ik die dingen in deze wereld niet altijd krijg, maar heel veel wil en moet.

Toch zie ik ook schoonheid in al die zenuwen. Ze wijzen me op mijn gevoeligheid, mijn opmerkzaamheid, mijn nood aan echtheid. Dat is vaak te veel, waardoor ik vaak nood heb aan wat zenuwmedicatie. Toch laat ik steeds meer toe. En hoe meer ik mezelf toelaat om dat te mogen zijn, hoe minder krampachtig ik het hoef te verbergen. Ik denk het een vorm van betrokkenheid is. Je wordt niet zenuwachtig van dingen die je koud laten. Het is een teken dat je iets belangrijk vindt.

Dus waarvan word ik nerveus? Van alles wat ik niet kan vatten, maar waar ik wél toe wil behoren. En misschien is dat, in zijn vreemdste vorm, ook een vorm van liefde.