Voor veel mensen is een compliment een warm gevoel dat de hele dag beter maakt. Voor mij? Een plotselinge rilling die de haartjes op mijn armen recht overeind zet.

Je kent het waarschijnlijk wel. Je bent diep in concentratie verzonken, volledig gefocust op een taak waar je mee bezig bent. Plotseling — tik, tik — voelt iemand aan je schouder. Of misschien tijdens een vergadering: je zegt iets dat best goed klinkt volgens anderen, de vergaderzaal wordt stil, je merkt dat en schrikt: ineens kijken alle ogen naar jou. En dan eensklaps:

“Wat heb je dat fantastisch gezegd!”

Iedereen knikt mee. Misschien klapt iemand zachtjes. Voor veel mensen is dit vermoedelijk een moment van triomf, bevestiging die ze de hele week voedsel geeft. Voor mij? Een moment van pure paniek. Wat heb ik nu weer gedaan of gezegd dat me in deze situatie brengt?

Het klinkt misschien ondankbaar, maar ik voel me enorm oncomfortabel met luidruchtig prijzen. Dit betekent niet dat ik geen waardering voor mijn inzet wil. Het betekent eenvoudigeweg dat de manier waarop veel mensen complimenten geven, tegen mij inwerkt. Als we echt het beste uit elkaar willen halen, wordt het tijd om kritisch naar onze luide complimentencultuur te kijken.

Het gat tussen hoofd en hart

Ik geef graag toe: er zit een enorme kloof tussen mijn rationele gedachten en mijn emotionele reactie.

Rationeel snap ik perfect dat een compliment een vriendelijke sociale gewoonte is. Ik weet dat de ander het goed bedoelt en me blij wil maken. Maar mijn emotionele en sensorische systeem werkt op een andere golflengte. Mijn brein verwerkt voortdurend details in hoog tempo en overlaadt snel. Het heeft simpelweg geen capaciteit om die lof onmiddellijk te verwerken.

Het werkt op mij als een schrikreflex. Het is een sterke prikkel die mijn systeem als stress binnendringt, niet als warmte.

Zelfs al weet ik exact hoe de sociale etiquette werkt — glimlachen, dank je zeggen — spant mijn lichaam zich aan. Ik krijg kippenvel, niet van opwinding, maar van de schok. Het is niet de sociale verwachting zelf die het probleem is; het is de onvoorspelbaarheid. Een compliment komt meestal uit het niets, en die plotselinge verandering in de gesprekssfeer kan overweldigend zijn.

Veel geluid, weinig informatie

Dan is er nog het inhoudsaspect. Veel complimenten zijn goedbedoeld, maar leeg.

Neem zinnen zoals: “Je bent geweldig!” of “Prima gedaan!”

Voor mij is dat gewoon herrie. Het is vage informatie die ik niet kan gebruiken. Mijn brein houdt van duidelijkheid, feiten en concrete feedback. Bovendien creëren zulke momenten onmiddellijk een sociale schuld. Lof verwacht een reactie. Ik moet iets terugzeggen, ik moet glimlachen, ik moet aan de smalltalk deelnemen.

Wanneer deze lof onverwacht komt, kost het me dubbel zoveel energie om die sociale rol te spelen — energie die ik veel liever voor mijn werk gebruik.

Prijs Wat Ik Doe, Niet Wie Ik Ben

Hoe geef je dan feedback zonder deze reactie uit te lokken? Het antwoord is: specificiteit.

Ik bloei op wanneer iemand exact aangeeft wat goed ging. Zeg niet alleen dat ik goed werk lever; zeg waarom. Een concreet voorbeeld maakt werelden uit.

Vage versie: “Prima gedaan!”

Concrete versie: “Je analyse was helder opgebouwd. Dat hielp ons in de vergadering veel sneller tot een beslissing te komen.”

Dit is bruikbaar. Het is geen oordeel over mij als persoon, maar een observatie van mijn werk en de impact ervan. Het haalt de druk van mijn schouders en focust op het resultaat.

Eerlijk gezegd heb ik veel liever waardering wanneer ik niet meteen hoef te reageren. Schriftelijke feedback is een zegen. Een e-mail, een chatbericht of een opmerking in een document geeft me ruimte. Ik kan het compliment rustig lezen en verwerken. Asynchrone communicatie geeft me controle terug over mijn eigen reactie.

Het Echte Compliment: Vertrouwen

Misschien is de beste vorm van waardering wel functionele erkenning. Woorden zijn fijn, maar daden zijn beter.

Laat zien dat je mijn werk waardeert door me autonomie te geven. Als je tevreden bent met hoe ik een project heb aangepakt, vraag me dan of ik het volgende graag wil leiden. Geef me toegang tot betere hulpmiddelen. Geef me nieuwe verantwoordelijkheden.

Dit zijn stille maar krachtige signalen die zeggen: ik vertrouw je, en ik zie wat je kunt doen. Soms is het beste compliment simpelweg dat je me niet over mijn schouder meekijkt, maar me gewoon laat werken.

Hoe ik met lof omga

Ik kan de wereld niet veranderen, en ik kan niet van iedereen verwachten dat ze exact weten hoe ik functioneer. Door de jaren heen heb ik strategieën ontwikkeld voor die ongemakkelijke momenten.

1. De Standaardreactie

Omdat mijn brein vaak bevriest wanneer ik onverwacht lof hoor, vertrouw ik niet op spontaniteit. Ik heb een standaardzin in mijn hoofd: “Dank je wel, blij dat het bruikbaar was.” Ik hoef er niet over na te denken; ik zeg het gewoon. Dit geeft me een paar seconden om adem te halen en rustiger te worden.

2. Emoties Omzetten in Data

Als iemand zegt dat ik “geweldig” ben, probeer ik het emotionele deel te negeren en naar de feiten te kijken. Ik zeg tegen mezelf: ze zeggen dat het werk aan de vereisten voldoet en dat ze blij met de samenwerking zijn. Door het compliment als een tijdelijke mening te zien, voelt het minder persoonlijk en minder indringend. Zo hoef ik me geen zorgen te maken om de impact op het verloop van de samenwerking.

3. De Focus Verschuiven

Als de aandacht te veel op mij als persoon gericht is, verschuif ik het subtiel terug naar de taak. Ik zeg iets als: “Het was een interessante uitdaging om op te lossen,” of “De nieuwe werkwijze hielp echt.” Of ‘het is dankzij de goede samenwerking met (teamleden of mensen waar ik graag mee samenwerk)‘. Dit verplaatst de spotlight weg van mijn gezicht en terug naar het werk en andere mensen, waardoor ik me meer comfortabel voel.

De Sleutel: Communiceren Zonder Je Te Schamen

Het belangrijkste wat ik heb geleerd, is dat mensen niet al te goed zijn in gedachten lezen. Ik moet het steeds concretiseren en expliciet maken. Het liefst zou ik anderen gewoon zeggen hoe ik in elkaar zit, maar dat kan helaas niet altijd, omdat de energie ontbreekt of omdat anderen daar geen interesse in hebben. Ik zou graag uitleggen dat ik moeite heb met complimenten in het moment, en dat ik een e-mail of een sms meer waardeer. Daarom los ik het zelf op, en stuur elk compliment met een sms’je naar mezelf.

Mensen willen je meestal graag comfortabel voelen; maar het lukt hen meestal niet de juiste instructies te volgen. Soms staan ze hiervoor open maar vaker niet dan wel, in mijn ervaring.

Uiteindelijk gaat het erom de focus van de persoon naar de impact te verplaatsen. Zo voel ik me gezien, zonder het gevoel dat ik voortdurend in de gaten word gehouden.

Tot slot: enkele praktische tips Voor mensen die me graag complimenten geven met impact

Wil je echt iemand als ik bereiken met je waardering en complimentjes? Probeer dit:

• Wees specifiek.  “Je analyse hielp ons de deadline halen” slaat meer aan dan “je bent top”
• Zet het schriftelijk.  Een chatbericht is minder overweldigend dan publieke lof.
• Toon vertrouwen door daden.  Autonomie, nieuwe verantwoordelijkheden, betere tools — dit spreekt harder dan woorden.
• Probeer geen onverwachte fysieke handelingen te stellen: schouderklopjes, vuistjes, een mep op de poep of achterste en andere kunnen helemaal niet waarderend overkomen
• Vraag het gewoon.  “Hoe geef ik jou het liefst feedback?” is simpel en effectief.

Niet iedereen voelt hetzelfde bij complimenten. En dat is oké. De enige manier waarop we echt het beste uit elkaar kunnen halen, is door te vragen hoe, en vervolgens daarnaar te luisteren.

Dat is eigenlijk het echte compliment: dat je genoeg om iemand geeft om het goed te willen doen.