Als het over autisme op de werkvloer gaat, lees ik enorm veel tips over hoe met autistische werknemers om te gaan, en hoe de organisatie autismevriendelijk gemaakt kan worden. Over werkgevers en andere actoren op de werkvloer, is er helaas weinig te vinden. Daar was ik mezelf niet zo bewust tot ik een mailtje kreeg van Lynke. Zij is, behalve lezeres van deze blog, een ‘hooggevoelige autistische moeder van drie ‘koters’, waarvan eentje met autisme’, schrijft ze in die mail. En ze voegt eraan toe dat ze enorm informatie mist over hoe met autistische werkgevers of afgevaardigden van het personeel om te gaan.

In haar mail schrijft Lynke me voorts: “Ik heb het dan zeker niet alleen over mannen, want er zijn vast ook veel vrouwen in mijn organisatie die autistische kantjes hebben of in aanmerking komen voor een autismediagnose. Toch vind ik de mannen, vaak met persoonlijkheidstekorten erbovenop, het moeilijkst. Ze leven zo in hun eigen wereldje en kunnen het absoluut niet hebben dat een ander hun routines, regels of waarheden in vraag durft stellen. Sommigen onder hen hebben echt hulp nodig. Ik weet niet goed of ik dat aan hen kan zeggen, en hoe, en vooral hoe ik als autistische werknemer met deze horken kan omgaan.“

Informatie over autistische werkgevers lijkt binnenskamers te blijven

Wellicht bestaat er wel informatie over hoe ondernemerschap en leiderschap met autisme te verenigen is, en hoe je als autistische werkgever het best met je personeel kan omgaan. Alleen blijft die informatie binnenskamers of beperkt tot enkele dure seminaries en netwerkmomenten, denk ik.

Er zijn volgens mij ook niet zo gek veel werkgevers of leidinggevenden die hun autisme bekend maken. De voorbeelden die ik ken zijn eerder zonderlinge types die in niche-markten ondernemen, en wiens leven vooral in het teken staat van hun werk, terwijl hun persoonlijk leven eerder schraal is of dramatisch verloopt. Soms zijn het workaholics, maar soms ook gewoon mensen met een unieke visie die door hun naaste medewerkers in de praktijk wordt omgezet.

Beter niet op de man of vrouw af

Je kan best aannemen dat je werkgever autistisch is, maar ik vind het belangrijk om dit met respect en veel gevoeligheid te behandelen. Het lijkt vanzelfsprekend dat zomaar naar je werkgever stappen en hem uitleggen dat jullie iets gemeen hebben, namelijk jullie autisme, hoewel het bij jullie beiden zich heel anders uit, geen goed idee is.

De kans is namelijk groot dat deze man of vrouw dat als een persoonlijke aanval zou kunnen beschouwen. Belangrijker nog is dat die persoon niet meteen autistisch hoeft te zijn omdat jij autistische trekken denkt te herkennen. Het zou zomaar kunnen dat je werkgever geen autist is maar zijn persoonlijkheidsproblemen overheersen, dat hij een of ander trauma heeft opgelopen, of dat hij niet inziet dat hij toxisch leiderschap hanteert.

Naar een vertrouwenspersoon

Met de concrete problemen die je zelf ervaart met zijn manier van communiceren en ander gedrag, zou je echter wel naar een vertrouwenspersoon binnen of buiten de organisatie kunnen stappen en uitleggen wat volgens jou aan de hand is, en wat het voor jou leefbaarder zou kunnen maken.

In dat geval kan het helpen om vooraf op papier te zetten wat je hebt geobserveerd en meegemaakt. Je kan erbij vermelden welke kenmerken of gedragingen volgens jou, vanuit jouw ervaringen, geassocieerd kunnen worden met autisme.

Voeg er dan wel meteen aan toe dat je zelf geen pretentie hebt om een diagnose of classificatie of categorie toe te kennen, omdat je daarvoor niet opgeleid bent noch ervaring hebt. Voeg er misschien aan toe dat het er niet zozeer toe doet dat je werkgever zijn of haar autisme erkent maar dat het negatief gedrag of de negatieve communicatie die je ervaart jouw welzijn op het werk en je productiviteit in het gedrang brengt.

Als je feedback ernstig wordt genomen

Het zou kunnen dat de vertrouwenspersoon dit ernstig neemt, ermee aan de slag gaat en je alvast vraagt om suggesties hoe de belabberde toestand kan verbeteren.

Misschien heeft die persoon ook al van andere personen in de organisatie, collega’s en mensen van het management of zelfs externen, signalen ontvangen in die aard. Misschien heeft een raad van bestuur hem of haar al een standje gegeven, of aangeraden zijn of haar gedrag en communicatie te verbeteren. Het zou kunnen dat jouw getuigenis betekent dat hij uiteindelijk ontslag krijgt.

Of het zou zomaar kunnen dat je werkgever toestemt in een gesprek met jou, en zich al bewust is van zijn of haar autisme, maar twijfelt om dit openbaar te maken. Misschien is h/zij wel blij dat er eindelijk iemand is die hem/haar erkent als autistisch persoon. Misschien is het wel een opluchting voor hem/haar, en besluit hij/zij samen met jou een aantal inleefsessies te organiseren, of informatiemomenten waarbij hij/zij autisme positief in beeld brengt. Wie weet staan er dan nog een tiental werknemers op die opgelucht bekend maken dat ze ook autistisch zijn en er al jaren over piekeren of ze het al dan niet zouden bekend maken.

In alle andere gevallen

Het zou natuurlijk ook kunnen dat jouw opmerkingen gewoon genoteerd worden, en je wordt aangeraden je te focussen op je werk, en het beperken van je aantal dagen ziekte of afwezigheid van het werk. In dat geval zou ik zelf nadenken hoe je je werkrelatie zou kunnen verbeteren door zelf je communicatie en omgang met jouw werkgever aan te passen aan zijn of haar gedrag en communicatie.

Je kan je daarbij laten inspireren door wat er geschreven wordt over en door autistische mensen, eventueel een bijeenkomst bijwonen rond autisme en werk van een plaatselijke autismevereniging waar je kan vragen hoe anderen hiermee omgaan. Of je zou kunnen aankloppen bij een autismecoach of een therapeut die voldoende voeling en een ruime kijk heeft op autisme. Misschien helpt die je met praktische handvatten en tips om beter om te gaan met concrete wrijvingen of conflicten met je werkgever.

Zelf zou ik, ingeval de werkgever zelf niets met autisme te maken wil hebben, tips geven als concreet communiceren met je werkgever (duidelijke taal), duidelijk maar respectvol (ondanks dat het misschien van één kant komt) aangeven waar je grenzen liggen, en die grenzen zelf ook bewaken. Als dat niet zo goed lukt, kan je, om jezelf en je gezin niet te laten bezoedelen door de slechte invloed van je werkgever, op zoek gaan naar een minder toxische omgeving, naar een autismevriendelijker of gewoon mensvriendelijker werkomgeving.

Tot besluit

Welke kant het ook op gaat, uiteindelijk blijft je werkgever immers boven jou staan in de hiërarchie, en tenzij je wordt gehoord en de werkgever erkent dat er iets kan en moet veranderen, dan er waarschijnlijk weinig veranderen. Soms is het beter daar niet op te wachten, maar te kiezen voor je eigen talentontwikkeling en het welzijn van jou en je gezin.