De voorbije jaren zijn er al een aantal, vooral Engelstalige, boeken verschenen over maskeren of camoufleren en hoe ervan af te geraken. ‘Unmasking Autism’ van de Britse autistische transman (hij/hem) Devon Price is daar een van.

In zijn boek ziet Devon trouwens een aantal gelijkennissen tussen lgbtqi en autisme in de zin dat een gemaskeerde autist zich volgens hem nog niet geout heeft, en dus nog in de kast zit. Devon vind het nog belangrijker dat er meer aandacht besteed wordt aan gemarginaliseerde groepen onder autistische mensen, zoals aan gekleurde autistische mensen en hun discriminatie door ordehandhavers.

Unmasking autism bestaat uit een combinatie van informatie over het maskeren van autisme en tips om te ‘unmasken’. Het boek is bedoeld voor iedere neurodivergente persoon die wil groeien op vlak van zelfacceptatie.  Maskeren ziet Devon als teken van verminderde zelfacceptatie. Wanneer een autistische persoon geen middelen of toegang tot zelfkennis krijgt, en wanneer hn gezegd wordt dat hun gestigmatiseerde trekken gewoon tekenen zijn dat ze storend, overgevoelig en vervelend zijn, dan zien ze geen andere mogelijkheid dan te maskeren en een neurotypisch scherm op te trekken. Ze verstoppen zich dus noodgedwongen.

Volgens Devon is het noodzakelijk een eind te maken aan het verstoppen van autistische kenmerken om te groeien als mens en jezelf te accepteren. In zijn boek biedt hij een aantal strategieën en verschillende oefeningen om daar werk van te maken. Die vond ik redelijk tegenvallen. Ze lijken zo uit het eerste het beste zelfhulpboek te komen, waarbij je op zoek gaan naar je persoonlijke waarden. In plaats van op zoek te gaan naar (goede) redenen waarom autistische mensen camoufleren, en een alternatief te bieden, lijkt Devon er eerder vanuit te gaan dat autistische mensen die maskeren ‘verkeerd’ denken en zichzelf moeten heruitvinden.

Waar het behoorlijk dikke boek, met veel tekst, en citaten van veel verschillende autistische mensen, wel toe aanzet volgens mij is te bedenken wat ik voor mezelf doe en wat voor andere mensen. Eerder dan alles voor mezelf te doen, zoals Devon lijkt te promoten, vind ik het niet slecht regelmatig ook iets voor een ander te doen. Dat autistische mensen in de eerste plaats aan zichzelf moeten denken, en wat er ook gebeurt moeten aanvaard worden voor wie ze zijn, is niet in elke situatie een realistische verwachting. Het stoort me een beetje dat hij zo extreem opgaat in een sociaal model over autisme, waarin er haast geen individuele beperkingen en bijna uitsluitend maatschappelijk onbegrip is.

Een goed evenwicht vinden tussen privé en publiek, tussen volledig kunnen zijn wie je bent en je beste beentje voorzetten, tussen ‘unmasking’ en maskeren, vind ik passender in onze samenleving waarin iedereen in het publieke leven op een of andere manier maskeert of camoufleert. In elke situatie ‘unmasking’ is volgens mij dus niet haalbaar of aan te raden, het komt erop aan om een goed evenwicht te houden tussen gebruik van figuurlijke ‘make-up’ en ‘puur jezelf zijn’ (voor zover zoiets kan). Onze vreemde interesses, passionele emoties, gevoeligheden voor de omgeving, sociale streken, of andere uitingen van anders-zijn niet zeker niet voor elke publieke omgeving geschikt. Het is volgens mij belangrijker te weten dat je dit in je privéleven kan doen en in sommige publieke omgevingen, maar zeker niet altijd en overal. Dat miste ik in Devon’s boek.

Verder stoort me ook het fanatisme dat Devon hanteert in zijn terminologie. Ik vind het weliswaar positief dat Devon autistische mensen als ‘disabled’ beschrijft, en vind dat we van het idee af moeten dat autistische mensen gehandicapt noemen iets negatiefs is. Maar als hij steevast Autisme en Autistisch met een hoofdletter schrijft, om te laten zien hoe apetrots hij er op is, vind ik dat toch wat vreemd.

Wellicht is dat vreemde ook wel het meest eigen als je Devon ziet op sociale media, waar hij vooral doorgaat voor een vreemde snuiter, niet zozeer door zijn autisme maar ook door zijn volledige lgbtqia+-identiteit. Als je dit boek leest, is het volgens mij dan ook belangrijk dat je met dat laatste rekening houdt in je waardering van het boek. Zonder dit in het achterhoofd te houden is dit een vreemd boek, maar eenmaal je het boek leest vanuit het lgbtqia+-perspectief wordt duidelijk wat Devon precies bedoelt en waarom hij iets voorstelt waar anderen misschien hoofdschuddend op zullen reageren.

Unmasking autism van Devon Price is uitgegeven bij Monoray, een onderdeel van Hachette uitgeverij en is bestelbaar bij de online boekhandel.