De mensen denken dat ik een vreemde oude vrouw ben, en misschien hebben ze gelijk. Maar wat ze niet begrijpen is dat ik niet alleen vreemd ben voor deze tijd – ik ben vreemd voor alle tijden, behalve die ene waarin ik werkelijk thuishoor.

Mijn naam is Jeanne, en ik draag het autisme als een onzichtbare mantel die me tegelijkertijd beschermt en isoleert. In deze wereld van 2025, met zijn felle lichten en constante geluiden, voel ik me als een vreemdeling die per ongeluk in de verkeerde eeuw is beland. De smartphone die iedereen in hun hand houdt, klinkt voor mij als een zwerm boze wespen. De tl-verlichting in supermarkten voelt als duizend kleine naalden die in mijn ogen prikken.

Maar er zijn momenten – korte, kostbare momenten – waarin alles verandert. Het begon toen ik voor het eerst de kathedraal van Chartres bezocht. Niet de vreselijke toeristenversie van de piekuren, met zijn groepjes bezoekers en flitslichten, maar ’s morgens vroeg, wanneer het gebouw nog sluimert in de stilte. Zodra ik die drempel overstapte, viel de moderne wereld weg als een sluier die van mijn schouders gleed.

Ik wist opeens hoe het rook toen de muren nog nieuw waren – de geur van vers gehakte steen, van was en wierook, van ongewassen wol en leer. Ik hoorde het gekletter van hoeven op keien, het geroep van marktkooplieden, het geluid van ambachtslieden die aan hun werk waren. En ergens, in de diepte van mijn geest, wist ik dat dit niet alleen verbeelding was.

De patronen in de glas-in-loodramen spraken tot me in een taal die ik nooit had geleerd maar toch begreep. Mijn vingers volgden de lijnen van pilaren alsof ze een partituur lazen, en in die aanraking voelde ik de handen van hen die deze stenen hadden geplaatst, eeuwen voor mijn geboorte.

Thuis, in mijn moderne appartement, begon ik te tekenen. Niet wat ik zag, maar wat ik voelde – architectonische details die niet meer bestonden, gezichten van mensen lang vergaan, landschappen die de tijd had weggevaagd.

Mijn psychiater noemt het “een bijzondere vorm van synesthesie gemengd met historische preoccupatie,” maar ik weet beter. De connectie wordt sterker tijdens mijn moeilijke dagen, wanneer het autisme me zo overweldigt dat ik me moet terugtrekken van de wereld. Dan voel ik mezelf wegdrijven, en in plaats van de paniek die anderen verwachten, vind ik rust.

Ik glijd weg naar een tijd waarin mijn anders-zijn niet vreemd was, maar heilig. Een tijd waarin mensen zoals ik werden gezien als bruggen tussen werelden, als degenen die konden zien wat anderen niet konden zien.Ik herinner me – en ja, ik gebruik dat woord bewust – een kloostertuin waar ik tussen de kruiden liep, hun eigenschappen kennend zonder ooit onderwezen te zijn.

Ik herinner me het ritme van gebeden die mijn geest kalmeerden zoals moderne medicijnen dat nooit hebben kunnen doen. Ik herinner me handen die perkament gladstreken en letters vormden in een script dat mijn vingers nog steeds kunnen reproduceren.

De artsen zeggen me dat dit fantasie is, een copingmechanisme. Maar wanneer ik archeologische rapporten lees over vondsten uit de dertiende eeuw en details herken die nog niet gepubliceerd zijn, wanneer ik middeleeuwse recepten kan reconstrueren die werken precies zoals ik ze “herinner,” dan weet ik dat er meer aan de hand is.

Misschien ben ik gewoon een autistische vrouw met een levendige verbeelding en een liefde voor geschiedenis. Misschien zijn mijn ervaringen niets meer dan de manier waarop mijn brein informatie verwerkt en verbindingen legt. Maar misschien ook – en dit is de gedachte die me ’s nachts wakker houdt en tegelijkertijd troost – misschien is tijd niet zo lineair als we denken.

Misschien zijn er zielen die door de eeuwen heen reizen, en misschien vinden sommigen van ons, wij die anders zijn, gemakkelijker de weg terug naar waar we thuishoren. Misschien is mijn autisme niet alleen een uitdaging in deze moderne wereld, maar ook een gave – een manier om door de sluier heen te kijken naar wat was en wat altijd zal zijn.

Straks ga ik weer naar een kathedraal, iets dichter dan Chartres, niet ver van waar ik woon. Ik zal mijn hand leggen op de koude steen en luisteren naar de verhalen die hij me vertelt. En voor even zal ik thuis zijn, in de tijd waar mijn ziel werkelijk vandaan komt, waar mijn anders-zijn niet vreemd is maar gewoon een andere manier van bestaan. Want uiteindelijk zijn we allemaal reizigers door de tijd, maar sommigen van ons onthouden gewoon beter waar we zijn en geweest zijn.