Autistic me

Het zal u wellicht niet opgevallen zijn, maar een zoveelste documentaire over autisme is op het kleine scherm gepasseerd. Op Telefacts, het duidingsprogramma van de Vlaamse omroep VTM. Eerder geruisloos, geen tsunami van ontwaardigde reacties of zo. Geen buitengewoon interessante documentaire, maar toch. Net nog de moeite waard om iets over te schrijven.

‘Autistic me’, een documentaire van de BBC, draait op ’t eerste zicht rond drie jongvolwassenen met autisme die op zoek gaan naar een ‘gewoon leven’. Dat gewoon leven zou dan bestaan uit een lief vinden, gaan werken en … niet ‘als baby’ behandeld worden zoals een van de mensen in de reportage zegt. Bij nader inzien blijken echter vooral de moeders de hoofdrol te spelen. En die is niet altijd even positief.

In ‘Autistic me’ worden Oli (23), Alex (24) en Tom (15) van nabij gevolgd. Alle drie wonen ze thuis.

Oli wordt werkloos na een veelbelovende stage bij de British Library en valt terug in een chaotische periode. Hij wordt gesteund door zijn oudere moeder en vader die er niet goed raad mee weten. Oli valt na zijn positieve werkervaring namelijk terug in een gat. Hij weet niet goed waarheen. Oli probeert zelf te gaan solliciteren, door kantoren af te lopen, maar eerder onverzorgd en zonder enige kans. Verder bezoekt hij elke dag een stad, hangt de toerist uit om de tijd te doden, terwijl zijn moeder met tranen in de ogen haar tuintje verzorgt.

Alex heeft gesubsidieerd werk als bediende en is nu op zoek naar een lief via online datingbureau’s, Facebook en chat. Veel vrijetijdsinvulling heeft hij niet. Op het poolen in de lokale café-competitie na, zit hij vooral aan de computer. Zijn ma coacht hem bij zijn zoektocht naar een lief. Ze maken ook af en toe een wandeling langs de zee, en praten over hoe zijn toekomstige vriendin eruit zou moeten zien. Alex maakt uiteindelijk kennis met een autistische jonge vrouw met wie het lijkt te klikken.

Tom gaat nog naar school maar kan ’t in periodes thuis heel moeilijk vinden met zijn zeven huisgenoten en drie dieren die samen met hem in een huis op het platteland wonen. Niet verwonderlijk dat hij gek wordt, zou een mens denken. Bovendien zit zijn ma hem voortdurend op zijn vel, om hem te beschermen tegen negatieve invloeden. Zo doorzoekt ze op zijn kamer zijn brieven en persoonlijke spullen. Uiteindelijk is Tom blij dat hij op internaat kan. Eindelijk een stap dichter bij meer privacy en zelf kunnen zoeken naar zijn leven.

Doorgaans blinken documentaires over autisme nu niet echt uit in hun respectvolle, laat staan realistische weergave. ‘Autistic me’ wijkt daar iets van af, maar niet overdreven veel. De documentaire toont hoe een moeder schaamteloos de privacy aantast, en even later verwondert is over te weinig vertrouwen, en hoe een andere moeder de liefjes van haar zoon keurt. Verder zijn er nog wel een paar scènes waarvan een mens zich afvraagt of ze dit geënsceneerd hebben. Zoals de scène op het strand waarbij moeder en zoon over de liefde praten. Maar al bij al blijft ’t nog redelijk binnen de perken van de geloofwaardigheid.

Niettemin blijft het vreemd dat sommige mensen ervan uitgaan dat mensen met autisme blijven hangen in een niemandsland tussen kindsheid en volwassenheid en niet in staat zijn om bepaalde ‘volwassen’ keuzes te maken. Dat beeld komt in de documentaire heel sterk naar voor.

Waar de documentaire wel positief in uitblinkt is hoe belabberd de ondersteuning van mensen met autisme naar de arbeidsmarkt er aan toe is. Het blijkt voor iemand met autisme haast even moeilijk een job te vinden als een lief. Op geen enkel moment is er sprake van ondersteuning op weg naar ’t werk. Erg herkenbaar overigens. Zelf heb ik ook alle stappen alleen moeten zetten. En zou dat wellicht vandaag de dag nog steeds moeten doen.

Iets anders wat positief in beeld gebracht wordt is hoe sommige mensen, zoals Alex, op zoek gaan naar een lief. Via een online dating site die zoals de meeste uitblinkt door de hoge prijs. Alleen zijn mensen met autisme geenszins alleen in het gebruik daarvan. Noch zijn ze er kwetsbaarder voor dan mensen zonder een netwerk. Ondanks de angsten die anderen hebben.

‘Autistic me’ is een vrij realistische documentaire maar niet overdreven positief in de zin dat het vooral de tragische kant en de beperkingen van mensen met autisme benadrukt, en geen vragen stelt bij de leemtes. En vooral dat laatste is jammer. Een gemiste kans om een juist beeld te geven en vooral aanzetten te geven tot een verbetering van de kwaliteit van bestaan van mensen met autisme en hun omgeving op lange termijn.

2 Comments »

  1. Het klinkt allemaal interessant. Vooral het thema, het op zoek gaan naar een gewoon leven. Dat is weer eens iets anders dan het streven om op een autistische manier te leven.

    Ik vind het goed dat er ook eens een realistische kijk is op autisme. De tragische kant en beperkingen kunnen zeker niet onderschat worden. Anders zijn betekent nu eenmaal dat tistjes op allerlei levensgebieden met zichzelf worden geconfronteerd. Misschien went het na verloop van tijd, maar prettig is anders.

    Zelf heb ik ook een tijdje in een soort niemandsland gezeten. Een periode waarin mijn (financiële) ontwikkeling niet echt vooruit ging.

  2. De vraag is dan natuurlijk wat een ‘realistische’ kijk op autisme is hé. Dat hoeft geen slachtoffer-visie te zijn.

    Het is niet omdat iemand ‘afwijkt’ van een bepaald maatschappijbeeld (door een handicap bv) dat die minderwaardig hoeft te zijn. Het is veelal ook een dubbel gevoel bij mensen die dat vinden, denk ik, zo van ‘ik wou dat ik ook mezelf kon zijn maar ik kan niet omdat ik mee moet met de race’.

    Er zijn lasten en lusten aan autistisch functioneren. Evenwichtige berichtgeving daarvan verkoopt natuurlijk niet zo lekker. Al vind ik dat de BBC het tragische karakter hier redelijk beperkt.

    Persoonlijk vind ik elke vorm van anderszijn (zelfs die van mensen die focussen op carrière of maatschappelijk functioneren) een verrijking, maar dat hoeft niet ieders visie te zijn natuurlijk.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s