Fruitvoorkeuren als venster op zintuiglijke realiteit maar ook vanuit praktische beschikbaarheid los van autisme.

In een tijd waarin voeding vaak draait om hypes – van superfoods tot sapkuren – biedt een recente bevraging onder autistische personen iets opvallend eenvoudigs: de banaan is veruit het populairste fruit. Met 18,2% van de stemmen laat deze vrucht druiven (13,1%) en appels (11,6%) ruim achter zich. Maar achter deze ogenschijnlijk banale voorkeur schuilt een rijk en persoonlijk verhaal over zintuiglijke beleving, comfort en voorspelbaarheid.

“Soms wil je gewoon eten zonder gevecht”

Veel autistische deelnemers aan het onderzoek beschreven waarom ze voor de banaan kiezen: de textuur is zacht en voorspelbaar, de smaak verandert zelden, en het pellen is eenvoudig en schoon. Zoals één van hen het verwoordde: “De banaan stelt geen vragen. Hij is er gewoon. Geen pitten, geen verrassing, geen stress.”

Dat perspectief wordt ondersteund door wetenschappelijke inzichten over sensorische overgevoeligheid bij autisme. Voedsel dat consistent aanvoelt en smaakt, kan overprikkeling voorkomen en rust brengen. Maar die kennis is niet enkel afkomstig van buitenaf – het zijn ook de woorden van mensen die hun lichaam en ervaringen dagelijks moeten navigeren.

Meer dan mondgevoel: ook toegankelijkheid en gewoontes spelen mee

Hoewel het zintuiglijke aspect belangrijk is, wijzen sommige respondenten ook op andere motieven: de banaan is goedkoop, altijd beschikbaar, cultureel vertrouwd, en kan veilig onderweg gegeten worden. Dit relativeert het idee dat alle voorkeuren direct terug te voeren zijn op ‘het autisme’.

Daarom benadrukken ervaringsdeskundigen het belang van een breder perspectief. Niet elke voorkeur is een symptoom. Niet elke banaan is een sensorisch hulpmiddel. Soms is het gewoon… een banaan.

Andere vruchten: textuur als struikelblok?

Fruitsoorten als kiwi, mango en perzik scoren aanzienlijk lager. En dat is niet toevallig. Deze vruchten worden vaak omschreven als “onvoorspelbaar”, “complex” of “onbetrouwbaar”: ze kunnen draderig, zuur of glibberig zijn. Voor wie intens leeft, kunnen zulke verrassingen uitmonden in afkeer of zelfs afwijzing. Maar opnieuw geldt: dit is géén universele regel – en dus géén excuus voor rigide menukeuzes.

Eenvoud is geen tekort

In scholen, zorginstellingen en thuissituaties kan dit soort informatie een wereld van verschil maken. Niet omdat de banaan ‘symbool’ zou staan voor autisme – dat zou een vreselijke karikatuur zijn – maar omdat ze herinnert aan iets fundamenteels: zintuiglijke veiligheid is geen luxe, maar noodzaak.

Voor autistische mensen kan een banaan een moment van rust betekenen, in een wereld die zelden afgestemd is op onze binnenkant. Niet omdat we simpel zijn, maar omdat het leven complex genoeg is zonder onverwachte pitten.

Besluit: Een banaan blijft voor mij een banaan

Terwijl ik het onderzoek over fruitvoorkeuren las, merkte ik een ongemakkelijk gevoel dat gaandeweg sterker werd. Hoewel de auteurs het uiteindelijk nuanceren, stoorde ik me aan de onderliggende aanname dat mijn fruitkeuzes hoofdzakelijk uit mijn autisme of zintuiglijke gevoeligheden zouden voortkomen.

Ik herken mezelf niet in dat verklarende kader. Wanneer ik een banaan kies, is dat vaak niet omdat het “past bij mijn autistische beleving”, maar simpelweg omdat er een banaan in de fruitschaal ligt. Of omdat ik zin heb in een banaan. Of omdat het snel en praktisch is onderweg. Net zoals dat voor iedereen geldt.

Wat mij frustreert is hoe het onderzoek, wellicht onbedoeld, alledaagse gedragingen blijft psychologiseren. Door steeds terug te keren naar “de autistische beleving” worden gewone voorkeuren en handelingen voortdurend onder een diagnostische loep gelegd. Marketing, opvoeding, mijn persoonlijke geschiedenis en gewoontevorming spelen minstens zo’n grote rol in mijn fruitvoorkeur als mijn neurotype – maar dat blijft grotendeels buiten beeld.

Het positieve is dat het onderzoek dit aspect tegen het einde wél benoemt. Maar volgens mij zou dit inzicht een veel prominentere plaats verdienen, al aan het begin. Nu blijft de hoofdboodschap toch die van “autistische fruitkeuzes”, terwijl ik gewoon een persoon ben die, net als iedereen, fruit kiest op basis van veel verschillende factoren.

Ik zoek naar een meer gebalanceerde benadering waar mijn neurotype slechts één van de vele aspecten is die mijn voorkeuren vormen, in plaats van de voortdurende lens waardoor alles wat ik doe geïnterpreteerd wordt. Want ja, soms is een banaan ook voor mij gewoon… een banaan.