Wanneer “een uurtje later” een andere wending krijgt … autisme en planning

Glazen zandloper met goudkleurig zand op een bureau naast een laptop.
Photo by Milad Fakurian on Unsplash

Haar berichtje kwam om tien over acht. “Kunnen we om elf uur afspreken in plaats van tien uur? Op dezelfde plek.” Eén uurtje later. Dat was alles. Voor de vrouw die het stuurde, iemand die ik nog nooit had ontmoet, leek het niets. Echt zeker kon ik dat niet weten. Ze had misschien al hemel en aarde bewogen om toch nog die dag, een uur later, met mij af te spreken.

Toch voelde ik meteen een boosheid opkomen, en teleurstelling dat ze niet meteen de afspraak naar een andere datum had verplaatst, of mij alternatieven had voorgesteld. Dat gaf me al meteen een slecht voorgevoel voor wat er nog zou volgen. Ik kon niet weten waar het aan lag, omdat ik had nog niet had ontmoet, maar ik begreep er niets van. Ik twijfelde om haar te bellen, te vragen of het echt niet anders kon, maar mijn afkeer van bellen liet dat niet toe.

Bovendien had ik die ochtend al meermaals in mijn hoofd beleefd. Ik had het traject opgeschreven en in mijn hoofd meermaals afgewandeld. Koffie om half negen. Vertrekken om tien voor half tien. Bus nr 5 om 8h48, de wandeling langs de bakkerij met verkoopster Dagmar, de drukke straat over en in bruncherie “Koeketine” het tafeltje bij het raam als dat vrij was. Elke stap stond vast. Nu zat er in het midden een uur zonder vorm, en de stappen daarna pasten niet meer.

Allerlei scenario’s gingen door mijn hoofd. Een uurtje in de bruncherie wachten, dat leek me niet haalbaar. Zodanig traag bewegen dat ik over het traject van enkele minuten bijna een uur deed. Traag wandelen dus, enkele bussen missen, al de taartjes en koeken in de bakkerij kopen en op een bankje opeten. Dat leek me al iets beter haalbaar. Of een uur met mijn jas half aan in mijn keuken zitten. Dat leek me een beetje vreemd.

Ik weet dat het iets kleins lijkt. Mensen zeggen “wees gewoon flexibel”. Alsof het een keuze is. Het is geen luiheid of koppigheid. Een plan is hoe ik energie bespaar. Als ik weet wat er hierna komt, hoef ik niet steeds alles te controleren. Als het plan stukloopt, moet ik vanaf nul een nieuwe opbouwen, en dat kost meer energie dan de afspraak zelf.

Uiteindelijk kwam het erop neer om mijn jas aan of uit te doen. Ik deed na een kwartiertje denken mijn jas uit en stuurde een berichtje terug: “Ik kan niet. Zullen we het verzetten?” Ik had niets anders om elf uur. Geen andere afspraak. Of minstens, ik hoefde nergens te zijn.

Maar ik had wél plannen te over. Boodschappen na de lunch, een lange wandeling, een middag die ik al had ingericht rondom een afspraak om tien uur. Al mijn favoriete taken doen, misschien met de gewonnen tijd iets doen wat ik op mijn lijst ‘nog nooit gedaan’ had staan. In elk geval, de afspraak een uur opschuiven, verschoof alles. “Ik kan niet” zeggen was makkelijker dan dat allemaal te verschuiven en het nog eens uit te leggen. Ik ging aan tafel zitten, slaakte een diepe zucht en voelde me tegelijkertijd schuldig en opgelucht.

Ik heb geen probleem met een plan wijzigen, ik begrijp dat zelfs. Niets loopt perfect zoals gepland. Toch betekent dat nog niet dat ik er rekening mee kan houden. Willen is bij mij veel meer aanwezig dan kunnen.

En als iets verandert aan onze afspraak, vertel het me gewoon zo vroeg mogelijk, en bied een alternatief. En als ik antwoord met “Ik kan niet” terwijl mijn agenda leeg lijkt, geloof me dan alsjeblieft. Een leeg tijdslot is niet hetzelfde als vrije tijd. Het is altijd deel van een plan. Soms is het plan zelf de afspraak.

Geef een reactie