Temple Grandin … de film

1-1-WAr0BpUVNJ5RkmobKZvw

Enige tijd geleden zag ik de film Temple Grandin. De film geeft een realistische weergave van Grandin’s leven, geïnspireerd door wat zij beschrijft in haar boeken. De film ‘Temple Grandin’ wil kijkers met de figuur ‘Temple Grandin’ (bekend Amerikaans zoöloog, autisme-activiste, en internationaal spreekster over eigen autisme ervaringen) zowel als met autisme kennis laten maken en tevens bewust maken van mogelijks neurotypische vooroordelen.

De filmmakers geven aan dat ze een discussie wilden op gang brengen over de rol van autisme in de samenleving, met de nadruk op de mate van acceptatie, inclusie en wederzijds begrip hoe die nu is en hoe die er zou moeten zijn in de toekomst. Dat lukt volgens de ene al beter dan door de anderen.

Sommige critici hebben het bijvoorbeeld minder begrepen op de vertolking van het hoofdpersonage, Grandin zelf, door een niet-autistische actrice, Claire Danes (bekend van onder andere Romeo + Juliet en Homeland). Deze kritiek geldt voor omzeggens elke film over autisme en gaat volgens mij niet op.

Uiteraard kan de actrice de essentie van autistisch zijn maar benaderen, maar hetzelfde zou het geval zijn voor een actrice die qua ‘autistisch zijn’ dichter bij Grandin zou staan. Bovendien zegt de vertolking van een autistisch personage niet alleen iets over autisme, maar ook hoe bepaalde mensen — die de film mogelijk maakten — autisme zien. De film Temple Grandin was volgens mij dus niet alleen interessant om iets te weten over het leven en denken van Grandin en haar autisme, maar ook hoe anderen willen dat ze als personage neergezet werd.

Een andere kritiek is dat er in de film misleidende beeldvorming over autisme zou zijn, door de autistische savant die Grandin zou zijn onterecht te veralgemenen en door gebruik te maken van het beeld van de ‘supercrip’. De supercrip-term is een term die voorkomt in het studiegebied van de ‘disability studies’ om aan te duiden dat iemand voorgesteld wordt als een inspiratiebron omwille van diens vermogen om topprestaties neer te zetten ondanks de handicap, beperking of ziekte.

Zo zouden kijkers na de film het idee kunnen krijgen dat mensen met autisme evenveel in hun mars hebben als Temple Grandin. Volgens bepaalde critici is dat misleidende beeldvorming omdat mensen met autisme volgens hen over het algemeen niet uitblinken. Meer nog, personen met autisme hebben volgens die critici toch vooral een ernstige handicap in het leven en samen leven in onze maatschappij.

Door het beeld van de supercrip te gebruiken, geven de filmmakers volgens critici aan dat mensen met autisme hun beperkingen mits de nodige moeite kunnen overstijgen en zich quasi volledig kunnen integreren in onze samenleving.

Kijkers van de film zouden kunnen denken dat alle mensen met autisme op dezelfde manier als Grandin zouden kunnen afstuderen, zelfstandig leven en een carrière opbouwen. Terwijl de realiteit volgens hen heel anders is, namelijk dat heel weinig mensen met autisme afstuderen, relatief weinigen met autisme zelfstandig (of zonder enige begeleiding) leven en nog minder van hen een (academische) carrière opbouwen.

Volgens mij weerspiegelt de film Temple Grandin op vrij realistische wijze één mogelijk verhaal over (een persoon) met autisme, maar lang niet van alle mensen met autisme. Dat is volgens mij ook niet mogelijk of wenselijk. Het is wel belangrijk dat er in de toekomst films komen met mensen met autisme die ook minder belichtte uitingen van autisme tonen.

Tot slot moet ik toegeven dat ik de film over Grandins leven moeilijk vond om te bekijken. Misschien heeft dat ook ermee te maken dat ik de échte Grandin al moeilijk vind om naar te kijken — haar stem, houding, bepaalde bizarre ideeën overtuiging in het eigen gelijk. Overigens wil ik erbij vermelden dat haar werk lezen me gemakkelijker af gaat.

Toch emotioneerde de film me af en toe heel sterk, zeker in de scènes dat ze gepest wordt tijdens haar werk. Op andere momenten leek ze volgens mij alvast niet ‘hoogfunctionerend’, soms te bizar om geloofwaardig te zijn. Of het werd dermate confronterend dat ik plaatsvervangende schaamte ervoer om de reacties van het personage. Een complexe film dus, en de moeite waard om op het gemak te bekijken.

Eerder verschenen op Buitenbenen – een platform voor wie leeft op en met respect voor het neurodiverse spectrum.

4 Comments »

  1. Een tip voor wie deze film bekijkt: vul de hiaten aan met fragmenten van de echte Temple G. Inderdaad, ze is een bijzonder persoon en je krijgt een goed beeld van haar door werkelijkheid en film te vervlechten. Er zijn veel ‘talks’ van haar terug te vinden. Ik begrijp wat je bedoelt als je zegt het moeilijk met haar te hebben. Ik vind dat net heel ontroerend én treffend, hoe ze enerzijds erg ‘savant’ is, anderzijds zo kwetsbaar en overduidelijk autistisch. Maar misschien heb ik een té sterke overlap tussen fictie en non fictie gemaakt. Ik leerde veel van haar, heb ook veel van en over haar gelezen, zag ook de docu met Oliver Sachs… Ik denk dat ze is zoals ze is. Zoals alle mensen met autisme zijn zoals ze zijn. Gelukkig zijn ze niet allemaal extreem savant, extreem bizar… Inderdaad, de film geeft het beeld van wat autisme bij één vrouw met autisme betekent. Maar zo moet je naar elke film over autisme kijken. Zeggen, tonen wat autisme als geheel inhoudt, is volgens mij onmogelijk in een film. Dat plaatje krijg je maar een beetje rond na jaren van lezen, kijken, omgaan, ervaren. 😊

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s