Regelmatig krijg ik via diverse kanalen de vraag om een boek, publicatie, thesis, artikel of paper in wording te lezen. Als ik vind dat ik voldoende binding heb met het thema, als het me aanspreekt of als ik er iets zinnigs over kan schrijven vanuit mijn ervaringsdeskundigheid (als autistische persoon, als man, als partner, als collega …), neem ik die uitdaging graag aan.

Onlangs kreeg ik de vraag om ‘The Autistic Guide to Adventure’te bespreken. Dit is een uitgebreide en boeiende gids voor autistische tweens en tieners om verschillende buitenactiviteiten te verkennen. Het is dus niet meteen een boek voor volwassenen maar ik denk dat ook sommige volwassenen een bespreking interessant zullen vinden.

Autistische mensen uit die leeftijdscategorie zouden om een aantal redenen moeilijk buitenshuis te krijgen zijn of zouden weinig motivatie hebben om avontuurlijke activiteiten te ondernemen die toch relatief veilig zijn. Hoewel ik mezelf daarin herken, zou ik dat toch niet willen veralgemenen, er zijn vast ook heel wat autistische mensen die heel graag buitenactiviteiten doen, op hun eentje, ondersteund of begeleid, of in groep. Zo zijn er bij mijn weten in elk geval al een aantal wandelgroepen van en met autistische personen in Vlaanderen.

Deze gids legt, zoals de titel al doet vermoeden, de focus op praktische begeleiding voor autistische personen om een breed scala aan activiteiten, van BMX over kamperen tot kanoën, te verkennen. De auteur deelt ook haar persoonlijk verhaal, inclusief een cruciale wandeling op eerste kerstdag met haar broer, en haar reis van zelfontdekking die leidde tot haar autismediagnose.

Autistisch en avontuurlijk zijn bestaat volgens de auteur uit vier principes of elementen: Het betekent vooreerst iets dat je nog niet gedaan hebt een kans geven en proberen (je zal het nooit weten tenzij je het probeert), om steun of hulp vragen (zet je zinnen op een doel en laat alle steun toe om dat doel te bereiken), je grenzen respecteren (als je je overweldig of ongelukkig begint te voelen is het hoog tijd om te stoppen met wat je ook doet, je kan het altijd later nog proberen), en een avonturier zijn (avonturier zijn betekent niet alleen doen maar vooral zijn, en in elk detail van je leven een avontuur zien).

Doorheen het boek geeft de auteur bij verschillende activiteiten een gedetailleerd inzicht in wat de activiteit inhoudt, redenen om het te proberen, verwachtingen en vaak ook een profiel van een (al dan niet bekende) autistische beoefenaar van de activiteit. Deze beschrijving wordt af en toe aangevuld met persoonlijke anekdotes en ervaringen, praktisch advies en aanmoediging.  De benadering van het boek is holistisch en behandelt niet alleen de how-to-aspecten, maar ook het aanpakken van zintuiglijke en sociale uitdagingen waarmee autistische personen bij deze activiteiten te maken kunnen krijgen. Zo schrijft de auteur over klimmen: ‘een activiteit die oplossingsgericht denken versterkt en hyperfocus beloont. Klimmers moeten immers steeds de beste methode beoordelen om de top te bereiken’.

Dit boek staat bol van praktische adviezen, persoonlijke verhalen en diepgaande beschrijvingen van elke activiteit. De focus ligt op het aanmoedigen van zelfontdekking en het overwinnen van sensorische en sociale uitdagingen.  Autisme wordt niet enkel als een uitdaging, maar ook als een kracht gezien, waarbij unieke perspectieven en benaderingen worden gewaardeerd.

Enkele pluspunten van dit boek zijn ongetwijfeld de brede waaier aan activiteiten (niet enkel voor waaghalzen). Een greep uit de activiteiten maakt dat volgens mij duidelijk: Strandjutten, Vrijwilligerswerk, Fietsen, Tekenen, Geocaching, Modder maken, Fotografie, Schrijven, Skateboarden, Touwdansen, Sterrenkijken, Vissen … Ook de persoonlijke verhalen, de realistische invalshoek, en de inclusieve, neuro-affirmatieve benadering spreekt aan. Enkele minpunten zijn dan weer zijn dat dit boek eerder op een beperkte doelgroep is gericht, en dat er wel heel veel gedetailleerde informatie wordt aangeboden, wat overweldigend kan overkomen.

Om af te ronden, heb ik “The Autistic Guide to Adventure” graag gelezen omdat het iets is waar ik als jongvolwassene volstrekt niet aan dacht. Ik vond mezelf behoorlijk avontuurlijk, maar kwam amper uit mijn vertrouwde omgeving. Hoewel dit boek op een jongere doelgroep is gericht, kan het ook voor sommige autistische volwassenen verhelderend zijn om hun beleving te verbreden.

Het is in elk geval een innovatief en nuttig boek voor wie geïnteresseerd is in buitenactiviteiten, maar ook voor wie nog niet gedacht heeft om bepaalde activiteiten eens te proberen. De auteur komt immers zo enthousiast over dat ik aan mijn liefste opperde om een activiteit te proberen, waarop ze me vroeg of ik soms aan het ijlen was.

De belangrijkste boodschap van “The Autistic Guide to Adventure” is volgens mij dat autisme geen belemmering hoeft te zijn voor het deelnemen aan en genieten van een scala aan buitenactiviteiten. Dit boek benadrukt de kracht en unieke mogelijkheden die mensen met autisme hebben, en moedigt hen aan om buiten hun comfortzone te stappen. Het biedt praktische adviezen, aangepast aan sensorische en sociale uitdagingen, om jongeren met autisme in staat te stellen zelfvertrouwen en vaardigheden op te bouwen door middel van avontuurlijke en recreatieve activiteiten. Deze benadering illustreert dat met de juiste ondersteuning en begrip, autistische jongeren net zo veel kunnen genieten en leren van deze ervaringen als ieder ander.

The Autistic Guide to Adventure: Active Pursuits from Archery to Wild Swimming for Tweens and Teens van Allie Mason is uitgeven bij Jessica Kingsley Publishers in maart 2023 (isbn 9781839972171)