Inclusief onderwijs wordt steeds belangrijker in het onderwijssysteem. Het doel is om een omgeving te creëren waarin alle studenten, ongeacht hun situatie, gelijke kansen hebben. Sylvia Stuurman, docent en ervaringsdeskundigen, benadrukt in haar boek De Kanarie in de Schoolbanken de noodzaak en voordelen van autisme-inclusief onderwijs. Ze biedt een waardevolle gids voor docenten en onderwijsinstellingen die hun methoden willen aanpassen om autistische studenten beter te ondersteunen. De titel van het boek, “De Kanarie in de Schoolbanken”, is bedoeld als een metafoor voor hoe autistische leerlingen kunnen fungeren als indicatoren voor de algehele inclusiviteit van een schoolomgeving. Eerder op deze website besprak ik haar debut ‘Autisme is geen puzzel’.

Stuurman begint met een gedetailleerde bespreking van autisme, waarbij ze de HIPPEA-theorie als basis neemt. Deze theorie suggereert dat autistische hersenen een hoge en starre precisie hebben bij het detecteren van voorspellingsfouten. Hierdoor zijn autistische mensen voortdurend bezig met het verwerken van verschillen tussen hun verwachtingen en de werkelijkheid, wat veel energie kan kosten en stress en vermoeidheid tot gevolg kan hebben. Om een mij onduidelijke reden houdt ze het vooral bij die ene theorie, terwijl er nog veel andere zijn die relevant zouden kunnen zijn binnen de onderwijscontext.

Het grootste deel van het boek gaat over de noodzaak van autisme-inclusief onderwijs en de gevolgen van autisme voor het onderwijs. Volgens Stuurman is inclusief onderwijs onlosmakelijk verbonden met het VN-verdrag, dat stelt dat mensen met een handicap, inclusief autisme, recht hebben op gelijke toegang tot onderwijs. Onderwijsinstellingen zouden volgens haar verplicht zijn om redelijke aanpassingen te maken om dit te waarborgen. Ze benadrukt ook het bredere nut van inclusie: een meer ondersteunende en aanpasbare leeromgeving komt alle studenten ten goede.

Stuurman gaat in op verschillende aspecten die van invloed zijn op autistische studenten, zoals prikkelgevoeligheid, de behoefte aan structuur, letterlijk nemen van regels, perfectionisme, executieve functies, empathie, sociale omgang, zelfbeeld en burn-out, en angst voor de toekomst. Aan het einde van haar boek geeft ze algemene en concrete richtlijnen voor autisme-inclusief onderwijs en bespreekt ze of het nuttig is om autisme expliciet te maken binnen het onderwijs.

Met De Kanarie in de Schoolbanken biedt Sylvia Stuurman niet alleen inzicht in wat autisme is en waarom autisme-inclusief onderwijs belangrijk is, maar geeft ze ook praktische richtlijnen en adviezen om het onderwijs daadwerkelijk inclusiever te maken. Door de principes en aanbevelingen uit dit boek te volgen, kunnen onderwijsinstellingen volgens haar een omgeving creëren waarin alle studenten, ongeacht hun neurologische profiel of handicap, kunnen floreren.

De Kanarie in de Schoolbanken is volgens mij in de eerste plaats een theoretisch werk geschreven door een academica. Het biedt een wetenschappelijk onderbouwde uitleg van autisme en richtlijnen voor autisme-inclusief onderwijs. Dit maakt het boek waardevol voor academische lezers en professionals in het onderwijs, hoewel het voor sommige lezers theoretischer kan aanvoelen dan praktische gidsen of boeken met meer persoonlijke verhalen en anekdotes.

Sylvia Stuurman slaagt erin om een diepgaande en wetenschappelijk onderbouwde uitleg van autisme en de noodzaak van inclusief onderwijs te bieden, samen met praktische richtlijnen. Door echter meer persoonlijke verhalen te integreren en een betere balans tussen theorie en praktijk te vinden, zou het boek nog toegankelijker en impactvoller kunnen worden voor zowel autistische als niet-autistische lezers.

In vergelijking met andere boeken over autisme en inclusief onderwijs onderscheidt De Kanarie in de Schoolbanken zich door een sterke theoretische basis en specifieke focus op praktische toepassingen binnen het onderwijs. Hier en daar zitten wat merkwaardigheden, zoals het spanningsveld tussen het VN-verdrag en neurodiversiteit, en die tussen erkenning van eigenheid en de ‘redelijkheid’ van bepaalde aanpassingen. Ook zou het integreren van meer persoonlijke verhalen, praktische gevalstudies en getuigenissen kunnen bijdragen aan meer empathie en begrip. Op dat vlak is het boek karig bedeeld.

Het boek pleit voluit voor inclusiever onderwijs op basis van het sociale model van handicap en de principes van neurodiversiteit, met een sterke boodschap van rechtvaardigheid en gelijke kansen. Stuurman bekritiseert de traditionele opvatting dat inclusief onderwijs slechts een niche-aanpassing is en benadrukt de bredere voordelen voor het gehele onderwijssysteem.

Voor lezers die vooral op zoek zijn naar praktische tips en verhalen uit het dagelijks leven, kan het boek echter wat intellectualistisch en belerend overkomen door de diepgaande theoretische inhoud, academische schrijfstijl en sterke stellingnamen. Desondanks is De Kanarie in de Schoolbanken een waardevolle bijdrage aan de literatuur over inclusief onderwijs en autisme, en biedt het interessante inzichten en richtlijnen voor het creëren van een rechtvaardiger en inclusiever onderwijssysteem.