‘Kan het zijn dat het hier stinkt?’ … autisme en geuroverlast

Net zoals iedereen heb ik een reukprofiel, een palet aan geuren waarvoor ik gevoeliger en minder gevoelig ben, waar ik een voorkeur of net een grondige afkeer voor heb. Dat ik autisme heb, maakt dat dit meer uitgesproken gelinkt is aan mijn welbevinden, aan de communicatie ervan, en hoe ik daarop reageer. Met andere woorden: geuren kunnen sneller mij sneller beïnvloeden en afleiden, en ik reageer er extremer op, wat al eens conflicten veroorzaakt. Mensen denken dan dat je hen niet kan luchten of zien, terwijl je gewoon last hebt van hun geur.

Het zo lekker doen ruiken dat het kokhalzend stinkt

Niet alleen de geur van mensen (en af en toe dieren) kunnen mij heel sterk ongemakkelijk doen voelen. Wat voor sommige mensen heel goed ruikt, kan mij ook uitdrukkelijk doen kokhalzen. Het overkwam me onlangs toen de poetsvrouw van ons gebouw de trappenhal had gepoetst (wat ik niet had gemerkt). Terwijl ze glunderend keek naar het resultaat, liep ik er niet alleen door, maar vroeg haar, tot haar ontzetting, of de riolering in ons gebouw weer eens kuren had.

Zowel thuis als buitenshuis, op school, bij het sporten, tijdens werkmomenten, in persoonlijke relaties, in mijn vrije tijd als tijdens het winkelen, speelt die geurgevoeligheid mij wel eens parten. Zeker omdat ik een scherpere neus heb voor andermans geuren dan voor mijn eigen geur. Zeker in situaties waar ik niet meteen weg kan, is dat behoorlijk vervelend. Ik zou liever zelf meer mezelf ruiken dan vooral de geuren van de omgeving opvangen. Ik doe in elk geval alle moeite om zelf zo goed mogelijk te ruiken, maar aan anderen zeggen dat ze geuroverlast veroorzaken durf ik niet goed. Uit vrees om, zoals wel eens gebeurd, een conflict uit te lokken.

‘Help! Mijn collega/leraar/therapeut stinkt!’

Voor wie er nog aan zou twijfelen, geuroverlast is al zo oud als de straat, en er zijn uiteraard ook mensen met autisme die ook veel minder gevoelig zijn op vlak van geur. Toch zie ik in de rol die geur speelt in mijn leven, en hoe ik overlast duidelijk wil maken, wel een band met een autistische manier van informatie verwerken. Niet alleen omdat ik aan bepaalde geurdetails blijf vasthaken, alle aandacht erdoor wordt aangezogen, maar ook omdat geuroverlast en persoonlijke hygiëne zo’n delicaat thema is dat het erg moeilijk is om dat passend duidelijk te maken.

In de voorbije jaren heb ik gemerkt dat ook veel anderen ermee bezig zijn. Zo is ‘mijn collega stinkt, hoe vertel ik het hem?’ een van de meest ingetikte treffers als het gaat over relaties op de werkvloer. Hetzelfde lees ik wel eens in artikels over leerlingen met een scherpe reuk die liever niet in de buurt van een leerkracht komen die volgens hen slecht ruikt. Bij leerlingen met autisme komt het ook wel voor dat die in de eetzaal van de school moeten overgeven door allerlei misselijk makende geuren, dichtbij of iets verder weg.

Toen ik op school zat, heb ik ook een aantal pogingen gedaan om ’s middags op school te blijven eten in de ‘multifunctionele zaal’, die turnzaal/bezinningsruimte/eetzaal/studiezaal was, maar dat is op een sisser afgelopen. De geuren die zich in die ruimte hadden genesteld, de douches en de toiletten die op die zaal uitgaven maken het voor mij gewoonweg onmogelijk om een hap binnen te krijgen. Ook in de klasuren vlak na de turnles kon ik me amper concentreren door de stank van het zweet van medeleerlingen. Niet toevallig had ik voor dat ene vak na de turnles steeds onvoldoende.

Ook  in omgevingen waar je het minder verwacht, zoals in een therapeutische relatie, is het blijkbaar vaak een probleem. Zo lees ik op fora van mensen met autisme wel eens dat er mensen zijn die een andere therapeut zochten, of moesten afhaken, door een niet te harden walm die uit de richting van de therapeut of therapeute kwam. Ik heb het zelf een tiental jaar geleden voorgehad, en vond het heel moeilijk daar op een passende manier mee om te gaan. Toen ik probeerde duidelijk te maken dat het mij stoorde, bleek dat zo’n gevoelig punt, dat hij me duidelijk maakte dat ik meteen mocht opkrassen en gestoord was van hier in tot in Tokio. Andersom, als hij aan mij zou zeggen dat ik een slechte persoonlijke hygiëne had, zou dat vermoedelijk gewoon een ‘werkpunt’ genoemd worden.

Laten weten dat de ander stinkt: Smell-Well.net

Onlangs hoorde ik in een televisieprogramma over een Nederlandse ondernemer die enkele medewerkers had die zo erg stonken dat ze het werk belemmerden. Met de website ‘Smell-Well.net’ wilde hij een mogelijkheid bieden om hem via mail te melden dat hij een geurprobleem veroorzaakt. Zowel anoniem als met naam en toenaam. Met vermelding van de vermoedelijke bron van de geuroverlast: lichaamsgeur, slechte adem, zweetvoeten, winderigheid, rook – en baklucht of genitaliën.

De website vermeldt dat het duidelijk niet gaat om mensen met een medisch probleem dat geuroverlast kan veroorzaken. De ‘stinker’ krijgt dan een mailtje met de boodschap: ‘Iemand in uw omgeving heeft een geurprobleem gemeld in verband met persoonlijke hygiëne. Vergeet niet: er is een oplossing’ met een link naar de website’.

Veel betere oplossingen dan deze indirect en laf een mail sturen

Ook al kan het goed bedoeld zijn, ik zou het zeker niet op die indirecte en eerder laffe wijze doen. Het lijkt voor mij alsof je een ander inhuurt om de collega waar je niet mee overweg kan een oplawaai te laten geven. Ik zou het ook moeilijk vinden om geurhinder aan een bepaalde persoon te koppelen, laat staan om een keuze te maken tussen de genoemde categorieën. Zelf ervaar ik ook wel eens hinder (zeg maar stank) van overdreven geparfumeerde mensen, van de geur van bepaalde bloemen of planten of de geur die bepaald kantoormeubilair afgeeft als de zon er enige tijd op schijnt. Om maar enkele voorbeelden te noemen.

Het zegt wel iets over de manier waarop veel mensen communiceren over irritaties van anderen. Of het nu over licht, aanraking, geluiden, of geuren gaat, het gaat volgens mij over een gevoel dat anderen zo dichtbij komen dat denken en doen erdoor geremd worden. Als dat evenwicht van afstand en nabijheid, als die grens overschreden is, is het belangrijk dat direct te zeggen, aan de persoon en/of aan diens omgeving. Eventueel kan dat, als het om geuroverlast gaat, leiden tot een gezamenlijk ‘geurplan’ die als doel een ‘geurbewuste’ omgeving heeft. Een duidelijke, open maar ook respectvolle communicatie vind ik, zeker over deze delicate thema’s, heel erg belangrijk.

2 Comments »

  1. Roken en koffie, meer nog de combinatie van beide is funest.
    Ik ken heel wat mensen die na hun sigaretje een pepermunt nemen, maar het helpt totaal niet, een roker ruik je twee tafels/rijen ver… Een leerling van mij (met ASS) heeft het ‘gedurfd’ om aan zijn leerkracht te zeggen: ‘gij stinkt’. Hetgeen niet zo tactvol verwoord was. Gelukkig had de leerkracht voldoende auti-inzicht en zelfbesef zodat ze meteen begreep waar het schoentje wrong. En er echt wat aan wilde doen! Ze rookt niet meer tijdens de werkuren. En ze heeft haar leerling uitgelegd hoe je deze boodschap op een andere manier kan brengen. (Maar…hij kwam wel aan, zo.)

    Liked by 2 people

  2. Ik ben zo blij dat mijn neus niet zo gevoelig is als mijn andere zintuigen.. maar als er dan een geur (vies of aangenaam) binnen komt dan classificeert mijn hoofd dat als: vies en iets war stoort.. daarnaast pik ik ook oude luchtjes op..maar inderdaad mijn eigen lichaamsgeur of iets bewust ruiken dan ruik ik het niet of pas later.. leuk zo’n hoofd.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.