‘Op welke leeftijd ben je het best autist?’ … autisme en ontwikkeling

Foto van Aishath Naj op Unsplash

 

Het is de laatste weken druk geweest op de schrijftafel waar  de elektronische postbode elke dag enkele vragen van lezers of geïnteresseerden deponeert. Van negen tot tien uur ’s morgens probeer ik dan uit te zoeken of ik hun vraag zelf kan beantwoorden of dat ik hen beter door verwijs naar iemand die er veel meer over weet dan ik. Ik ben daar dankbaar voor, zeker als ik later een mailtje terugkrijg dat ze aan mijn antwoord iets gehad hebben, dat het hun een stapje in de volgens hen goede richting was.

Een van de vragen die er volgens mij de laatste tijd uitsprong, was die van Oliver (33), een man met autisme, die graag wil weten op welke leeftijd je het best autist bent.  Oliver leest naar eigen zeggen veel over (mensen met) autisme, maar heeft nog nergens gelezen op welke leeftijd ze zich het best voelen. ‘Ik ervaar het leven met autisme als bar, en kijk ernaar uit wanneer het verbetert’, schrijft Oliver. ‘En ik hoopte dat jij me kon zeggen of het na mijn dertigste nog verbetert, hetzelfde blijft of nog minder wordt’.

Hoewel je vraag ook mij sterk bezighoudt, Oliver, heb ik nog geen manier gevonden om in de toekomst te kijken om je te vertellen of jouw leven er de volgende jaren beter op wordt, hetzelfde blijft of niet. De keuze of jouw leven verbetert, hetzelfde blijft of (nog) minder wordt, heeft volgens mij zeker niet alleen te maken met autisme, maar ook van wat jij ziet als een goed leven en wat voor jou belangrijk is in het leven.

Ik heb de indruk dat je veronderstelt dat leven met autisme volgens bepaalde lijnen verloopt die voor iedereen hetzelfde zijn. Ik ben geen deskundige op dat vlak, maar ik denk niet dat iemand kan voorspellen hoe iemands leven met autisme zich zal ontwikkelen. Niet alleen omdat je een groot deel van je leven zelf in de hand hebt, maar ook omdat een ander groot deel bepaald wordt door toevalligheden en duizend-en-één invloeden.

Wat ik wel geloof, is dat er in ieders leven met autisme periodes zijn waarin het beter en minder gaat. Ik denk dat dit vooral periodes zijn waarin mensen met autisme het best aangepast zijn, of een levenswijze hebben die het best past bij hun ontwikkeling op dat moment. Of zo ervaar ik het toch. Het is vooral tijdens overgangen, breuken en grote veranderingen in mijn leven (een belangrijk iemand sterft, ontslag, verhuis, een relatie loopt ten einde, overgang van school naar werk), op het moment dat oplossingen en routines niet meer werken en vernieuwd moeten worden, dat leven met autisme volgens mij het lastigst is.  Hoe lastig, en wat ermee te doen, hangt sterk van af persoon tot persoon.  Het is op andere momenten ook geen eitje natuurlijk, maar dan kan je het gevoel hebben dat de grond onder je voeten wegschuift.

Zonder me vast te pinnen op een ‘beste leeftijd’, zou ik toch durven beweren dat je het best autist bent nadat je een diagnose hebt gehad dan ervoor. Hoewel sommige mensen zullen beweren dat je helemaal geen autist kan zijn vooraleer je een diagnose hebt gehad. Het zou ook een leeftijd kunnen zijn waarop je emotionele, biologische en andere leeftijden niet al te veel met elkaar in conflict komen. En laatst, maar niet in het minst, zou het een leeftijd kunnen zijn waarop je inzicht hebt verworven over wat jou autisme voor jou betekent (en wat je er, in positieve zin, mee kan), dat je veel meer in je mars hebt dan je denkt, veel meer bent dan je autisme alleen, en dat je te weten bent gekomen wat jou tot ervaren, genieten en delen van geluksmomenten kan brengen.

4 Comments »

  1. Er is geen beste leeftijd voor mensen met autisme.
    Er kunnen wel tijden zijn waarin je je fijner voelt dan in een andere tijden, maar het blijft een vaak lastig fenomeen. Je zult vele moeilijkheden tegenkomen, onverwachte reacties krijgen, aardige en minder aardige mensen ontmoeten .
    Dat zal je hele leven zo blijven. Ik vind het belangrijk dat je zoveel mogelijk in jezelf blijft geloven en bij jezelf blijft, ook al proberen anderen je te veranderen.
    Luister naar je hart, dat heeft meestal gelijk en het probeert jou te behoeden voor vergissingen.

    Geliked door 2 people

    • Het is belangrijk jezelf niet te verliezen maar regelmatig moet je, om niet al te geïsoleerd te geraken, toch afstappen van principes en een evenwicht zoeken. Ik denk dat ieder wel een bepaald moment heeft in zijn of haar leven vanaf wanneer dat beter lukt. Ook al komt die wijsheid niet altijd met de jaren.

      Like

  2. De mens op zijn best, autisme of niet, is waarschijnlijk met zijn ups en downs.
    Wellicht wel dat het met autisme langer duurt eer je terug uitgevist hebt hoe je weer evenwicht kan vinden. En dan nog blijft het een strijd om “bij te blijven”, iets dat bij mensen die het “sociale” wat meer van nature in hun lijf hebben (bij mensen met autisme zit het meer in hun hoofd, vandaar dat het zo vermoeiend is) toch wel gemakkelijker te overbruggen zal zijn.
    We worden er beter op met ouder worden, “gelijk de wijn”. Dat is vooral de ervaring uiteraard. Je leert al doende. En er zijn op termijn altijd wel situaties waar je parallellen kan uit halen. Want het zit wel allemaal in je hoofd.
    Een leeftijd wanneer men op zijn best is? Ervaring doet veel. Wellicht niet alles. In elk geval zal “het ontdekken” als teenagers of twens wel wat moeilijker geweest zijn. Veel risico neemt iemand met autisme meestal niet.

    Besluit: de betere periodes zullen elkaar mettertijd wel sneller opvolgen. En ook langer duren.
    Blijf dus leren. Niet uit de boekskes. Vooral uit je zelf. Jijzelf moet ontdekken wat jou past. Dat lees je niet uit de boekskes en een begeleider zal het je ook niet gauw vertellen.

    Geliked door 2 people

  3. Het een moment lijkt het alsof er niets aan de hand is en lijkt het leven aangepast te verlopen het ander moment verlies je weer het houvast. Hoe meer je jezelf blijft en hoe meer het lukt te blijven communiceren hoe prettiger het leven is.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.