Waarom ik liever alleen voor mezelf spreek … autisme en spreken

Af en toe krijg ik te horen hoe fijn het is dat ik met een gastlezing, voordracht of getuigenis autistische mensen die daartoe niet in staat zijn een stem geef. Hoewel het waarschijnlijk goed bedoeld is, vind ik dat een jammerlijk misverstand. Het is namelijk allesbehalve mijn bedoeling om andere autistische mensen een stem te geven.

Als ik spreek, is de enige stem die mijn toehoorders horen die van mij. Tenzij iemand een vraag stelt, de man of vrouw naast hen iets toefluistert, of een innerlijke stem, hallucinatie of visioen hen overweldigt. Dat betekent niet dat ik de hele tijd aan het woord ben, integendeel. Ik hou ervan in dialoog te gaan, een stortvloed van verrassende vragen te krijgen en de ervaringen van toehoorders te vernemen. Tegelijk probeer ik ook te nuanceren dat ik bijlange niet de enige ‘autistische stem’ ben, dat er ook zoveel verschillende andere mensen met autisme zijn, met elk hun eigen autismebeleving en rijke ideeënwereld.

Tijdens een voordracht of gastles probeer ik hen in zekere zin dus te betrekken, ook al zijn ze niet lijfelijk aanwezig. Dat doe ik onder andere door hen letterlijk te citeren, mondeling of in een geprojecteerde presentatie, zoals ik ook van beroepsdeskundigen of academici citeer.

In zekere zin versterk ik daarmee de signalen die ze uitzenden via andere media (zoals sociale media, podcasts, blogs, …) of die ze meegeven in ontmoetingen. Die signalen kan ik echter niet onbevooroordeeld doorgeven. Hoe ze overkomen bij mijn publiek wordt immers door heel veel factoren vervormd, zoals door wie ik als mens ben, mijn achtergrond, mijn autismebeleving, de omgeving waarin het gebeurt en de houding van de toehoorders.

Ik ga graag in gesprek met een groep mensen die zich interesseert in hoe iemand met autisme denkt, voelt, beweegt en leeft. Toch heb ik vaak mijn bedenkingen bij de al dan niet uitgesproken voorwaarden, bedoelingen en verwachtingen bij zo’n uitnodiging.  Alleen al dat zo’n voordracht ‘in levenden lijve’ en ‘direct’ moet gebeuren, beperkt het aantal autistische mensen dat in aanmerking komt.  

Dat verengt volgens mij het beeld dat dat toekomstige hulpverleners, betrokkenen rond mensen met autisme en andere geïnteresseerden krijgen over autisme en autistische mensen. En zo wordt het misverstand dat ik (of een andere ervaringsdeskundige) ‘iemand een stem geef’, dat ik mensen ‘zonder stem’ op een andere manier vertegenwoordig en voor hen spreek, in stand gehouden.

Dat vind ik jammer. Omdat mensen die autisme willen leren kennen, volgens mij met zoveel mogelijk verschillende perspectieven en werelden zouden moeten kennis maken. Daarmee pleit ik geenszins voor expedities naar instellingen of dagcentra om vreemde anders-communicerende autistische personages te observeren. Nee, ik zou graag zien dat zowel autistische mensen die ‘onzichtbaar goed’ in de samenleving functioneren als autistische mensen van wie de stem ongemakkelijk ver verwijderd is, meer in beeld komen. Op een manier die voor autistische mensen, elk op hun manier, het meest bij hun eigen levenswijze aansluit.  

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.