Nergens beter dan … – soaps en autisme

 

Nergens beter dan thuis

Soaps zijn een bron van inspiratie en zelfreflectie. Een bron van amusement voor de een, voor de andere een bron van ergernis. Bovendien heeft een beetje soap ook een eigen forum, een fanclub, een eigen fan dag, het liefst op een zonnig moment op een mooie locatie die aansluit bij het thema.

Mijn fascinatie voor soaps heb ik vooral van toen ik voor mijn baan regelmatig bij zorgbehoevende mensen aan huis kwam. Tussen de thuisverpleging, de kinesist, het gezelschap met taart en de pedicure, keken zij naar een of andere soap. Al dan niet gedubd in het Frans of het Duits. Terwijl ik hen verzorgde stond Derrick in het Frans of CHiPs in het Duits op. Pas als Familie of Thuis, Goede Tijden Slechte Tijden,  Buren,, Coronation Street of The Bold and The Beautiful naderden, moest iedereen zich uit de voeten maken. Alle aandacht ging dan naar de fratsen van Frank Bomans en co. Gelukkig maar, ik vind soaps dan ook een meerwaarde, al kijk ik er zelf maar af en toe naar.

Mensen herkennen zichzelf of anderen in de handelingen van personage. Ze worden plots styliste, psychodiagnostica-in-de-dop of zielezorgster. Binnen de kortste keren kunnen ze in de diepste krochten van de personages kijken en vliegen classificaties en clichés je bij wijze van spreken om de oren. Het beste bewijs dat de acteurs die deze personages vertolken hen weten te beroeren en het aangeleverde script tot leven weten te brengen.

Waar de ene overtuigd over een trauma schrijft, en eigen of familiale trauma’s erbij haalt, ziet de ander in datzelfde personage een watje, zagevent of fils-a-papa. Als een personage dan weer bedeesd of houterig is, aarzelt om een knap vrouwelijk personage uit eten te vragen, zich terugtrekt in zijn werk of hobby, dan is het ofwel een rare, een obsessief compulsief type, een vent die niet weet wat goed is in het leven of gewoon een autist. Waarna iedereen in discussie gaat, en er geen details worden gespaard over (ex)partners en (wijlen)ouders. Gelukkig zijn er ook nog mensen die het allemaal zien als een half uurtje ontspanning.

Er is volgens mij niets mis met zichzelf of een ander herkennen in personages, maar het mag ook niet te gek worden. Net als het gewone leven mensen met (bijvoorbeeld) autisme in de eerste plaats mensen zijn, is dat ook met die fictieve personages het geval. Ook al zijn ze stomdronken, veranderen ze om de haverklap van geslacht, springen ze van een brug om vier afleveringen verder terug op te duiken en is hun wereldje beperkt tot de kantine van de plaatselijke voetbalploeg. Ze blijven enerzijds menselijk (voor zover ze goed geacteerd zijn, uiteraard) en anderzijds blijven ze fictief.

Op de fora van soapseries wordt daar over dat laatste vaak anders gedacht. Beweringen als ‘Mijn zoon zou nooit mogen trouwen met zo’n sloerie’, of ‘ik onterf mijn dochter als ze met een autist naar huis komt’ … zijn iets zeldzamer dan de toespelingen op allochtonen of vluchtelingen, maar ze komen voor.

Ook in het dagelijks leven komt het wel eens voor. Zo heb ik tijdens het winkelen in mijn supermarkt al een paar keer mogen meemaken dat een acteur of actrice van een soapserie als ‘smeerlap’ werd uitgejoeld. Toen ik het voor de man of vrouw – die ik niet kende – opnam, legde hij of zij  me uit dat hij of zij ‘de slechte’ speelde op televisie, en ik bedankt was om mijn realiteitszin.

Soms inspireren soaps ook tot eigen analyses. Zo las ik naar aanleiding van een personage met autisme in de soapserie thuis een vergelijking van autisme met dementie. Vooreerst in de zin dat iemand met een ‘lichtere’ vorm er zich meer bewust van is en meer last van zou hebben en iemand met een zwaardere’ vorm het besef niet heeft. Daarnaast omdat het professionele en het persoonlijke bij iemand met licht autisme verder  uiteen liggen dat bij iemand met zwaarder autisme.

Zelf spreek ik niet graag over licht en zwaar, vermits dit zo weinig zegt. Ik ken mensen met autisme die veel of minder worstelen met hun autismebewustzijn, mensen die veel of weinig ondersteuning nodig hebben  (’s nachts of overdag, ambulant of residentieel), mensen met beperkingen die samen leven (en het leven van anderen) heel moeilijk maken en mensen met beperkingen die zichzelf in leven houden bemoeilijken. Er zijn mensen met asperger die nauwelijks praten en veel volk in hun buurt nodig hebben en mensen met ‘klassiek autisme’ die niet ophouden met tateren en zoveel als mogelijk alles zelf willen doen. Hetzelfde geldt trouwens ook voor mensen met een van de vele vormen van dementie.

Wat ik wel positief vond aan wat deze persoon met autisme naar aanleiding van de soap schreef, was zijn pleidooi om de menselijkheid van mensen met autisme niet uit het oog te verliezen. Mensen met autisme hebben immers veel gemeenschappelijk met anderen. Die ook lang niet zo gewoon zijn als ze denken, en zich vaak niet bewust zijn van hun mankementen.

Een eigen huis, een plek onder de zon, altijd iemand in de buurt die van me houden kon … René Froger zong het bijna 30 jaar geleden, en ik blijf het associëren met soaps. Terwijl er sommige ouders vinden dat hun zoon of dochter alleen met een perfecte man of vrouw mag trouwen, zijn er gelukkig ook andere mensen, die wel zien wie je bent, die zich niet op fora bevinden, die zien wat echte liefde, en labels of diagnoses nemen voor wat ze zijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s