De belastingaangifte … autisme en administratie

Het is er eindelijk van gekomen, hoewel het eigenlijk niet moest. De overheid staat er namelijk op om in mijn plaats mijn belastingaangifte in te dienen. Ze stuurt mij daarvoor jaarlijks een vereenvoudigde aangifte. Terwijl de goegemeente stilzwijgend verlangt dat ik daarover in alle talen zwijg. Net zoals er niet wordt gesproken over hoeveel je verdient en hoeveel je daarvan spaart. Iets minder taboe is het bestedingsgedrag en waarom je spaart.

Net als sparen, hoort een belastingaangifte (van de personenbelasting) invullen tot de taken als volwassen persoon in de samenleving. Beiden ervaar ik echter als weinig concreet en dus is de motivatie om er mee aan de slag te gaan vaak moeilijk te vinden.  Bovendien zijn beide thema’s vaak taboe in gesprekken, en kan je moeilijk vergelijken. Ook artikels in de pers die iets zeggen over bedragen die mensen sparen of aan belastingen betalen zijn weinig relevant. Ze vergelijken immers appels en peren, heel rijke en heel arme mensen.

Het ene, sparen dus, heb ik geleerd als kind, door oefenen, eerst op kleine dan op grotere schaal. Eerst met de spaarpot, dan met een spaarrekening. Steeds met concrete doelen, voor iets sparen, niet met nietszeggende redenen als appeltje voor de dorst, voor je pensioen of voor later. Leren sparen liep niet altijd even vlot, want ik vond het zonde om het zakgeld niet meteen bij de bakker om te ruilen voor overheerlijke taartjes, met veel suiker op. De bakkerin was zo vertederd door haar jonge enthousiaste klant dat ze er telkens nog een taartje bijgaf. En ik maar smullen.

Tot mijn lieve maar bezorgde moeder aan de bakkerin uitlegde dat dit toch echter niet langer kon, en ze mij heeft geleerd dat geld niet noodzakelijk uitgegeven moet worden. Zeker niet aan directe lustbevrediging. Eerst denken, afwegen of het echt wel iets bijdroeg aan wat ik al had, of het duurdere per dag niet goedkoper was dan het ‘koopje’ dat vaak peperduur bleek. Ik leerde ook een ‘all-in’ kost zien. Zodat ik bij aankopen in winkels of op het internet let op vervoer –, verzendings – en verborgen kosten.

Het andere, een belastingaangifte invullen, heb ik op school geleerd, over verschillende jaren, telkens als vast onderdeel van het lespakket. Dat was nog de papieren versie, met HP rekenmachine en bijhorende wiskundige berekeningen. Ik krijg nu nog koud zweet als ik denk aan de examens waarop ik maar één vraag kreeg: vul de belastingaangifte van het gezin Janssens in. Een mooi voorbeeld wat een aangifte invullen allemaal zo moeilijk maakt.

Mijnheer Janssens was bijna altijd een ambtenaar met zelfstandig ondernemerschap in bijberoep. Mevrouw Janssens had vaak meerdere, soms tot vijf, functies in meerdere ondernemingen. Beiden hadden ze meerdere leningen, deden altijd wel een of andere vreemde investering in hun huis of elders, en hadden elk een wagen, die telkens voor een bepaald percentage in het teken stond van het beroep en voor de rest voor privaat gebruik was. Uiteraard deden ze aan pensioensparen, gaven aan goede doelen of hadden een andere reden om belastingvrijstelling te vragen. Mevrouw Janssens was vaak ook al eens of meerdere keren gescheiden, net als mijnheer Janssens, en beiden betaalden of ontvingen alimentatie.

Ook de kinderen maakten het naar mijn gevoel onmogelijk ingewikkeld. In elk gezin Janssens waren er drie kinderen, waarvan eentje steevast een zware handicap had. Een ander verdiende ambitieus veel bij terwijl het studeerde. En een derde stond steevast op het punt een vreemde, soms de Japanse, nationaliteit te verwerven. Zelfs hun huisdieren waren niet altijd onbesproken. Zo was altijd wel een ‘showcavia’ Foley die een aantal prijzen won bij een wedstrijd in Las Vegas, of een hond Fido die geld in het laatje bracht maar ook kosten maakte.

Zoveel jaar later is het voor mij veel eenvoudiger geworden. Nu is er de online aangifte (‘Tax on Web’) en zijn er, voor mij toch, bijna geen hokjes in te vullen. Er zijn ook websites (zoals Wikifin) en meer toegankelijke boeken die mensen stap voor stap door de aangifte loodsen. Mensen die moeilijker met online transacties overweg kunnen of mensen die veel verschillende inkomsten, kosten, investeringen en leningen hebben, kunnen waarschijnlijk wel wat meer hulp gebruiken dan toen.

Alleen al de elektronische identiteitslezer, na een jaar stof vergaard te hebben, aan de praat krijgen kan een uitdaging zijn.  De juiste browser, al dan niet aangevuld met een bepaalde plug-in, duurt ook wel eens langer dan verwacht. Kortom, goede zenuwen of iemand die je daarbij helpt, kan je veel haarverlies besparen.

Eenmaal de aangifte ingediend, bij mij meestal vroeger dan de deadline, valt er een last van me af. Tegenwoordig kan je vooraf al berekenen hoeveel het verdict, het eindresultaat bedraagt. Of je zal moeten bijbetalen of terugbetaald worden. Dat kan ook overigens ook anoniem, via Tax Calc. Daar oefen ik wel eens op, voor ik aan het invullen op Tax on Web begin. Ook leuk om te doen om fictieve situaties of toekomstige scenario’s op uit te proberen.

Maar zelfs voor wie terugbetaald krijgt of geen aangifte indient, zijn er nog altijd belastingen te betalen. Al dan niet verdoken. Het hoort nu eenmaal bij het burgerschap. Soms ben ik zelfs blij dat ik het kan doen, en een steentje kan bijdragen. En, niet in het minst, het is ook een van de redenen om te blijven sparen. Om mee te kunnen doen, ook al is het als randburger, aan de rand van de samenleving. Naast voldoende reserves te hebben voor een goed leven en een niet te afhankelijk leven.

Elke vijftiende van de maand schrijf ik een stukje over de belangrijkste documenten in mijn en wellicht uw leven. Deze eerste keer schrijf ik over de belastingaangifte. Hoe ik ermee omga, en wat ermee te maken heeft. 

4 Comments »

  1. Wat goed dat men in België op school leert hoe dat moet, belastingaangifte invullen! Ik mis dat soort basisdingen die je als volwassene moet kunnen of weten op de Nederlandse scholen.Of meer, ik merkte dat mijn cliënten dat missen want precies dat is waar ze op stuklopen en met enige hulp leren ze het dan alsnog. Inschrijven voor een woning, en bij de gemeente als je verhuist, verzekeringen afsluiten (en welke wel en welke niet nodig zijn) of overstappen naar een andere provider voor energie of telefoon/internet. Hoeveelheid weekgeld bepalen.
    Allemaal heel belangrijke financiële basics die je moet kunnen of waar je op tijd iemand voor moet vragen je erbij te helpen(beiden mag he, of zelf doen of zelf hulp erbij vragen)
    De situatie en de bedragen verschillen teveel tussen Nederland en België om hier dieper op in te gaan, maar dat je het op school zou moeten leren, vind ik voor beide landen noodzakelijk.

    Liked by 1 persoon

    • @Greet: Het helpt inderdaad dat ik de basis op school heb geleerd. Er is intussen weliswaar al veel veranderd, maar het schrikt niet zoveel af.
      Waarschijnlijk leren jongeren die in wetenschappelijke of klassieke richtingen of zij in heel technische richtingen het niet zo uitgebreid als jongeren in moderne en economische richtingen (zoals ik). Ik vind het ook belangrijk dat heel praktische dingen (administratie, voeding, huis – tuin en keukentechniek geleerd worden, meer dan bijvoorbeeld sport of abstracte wiskunde of vreemde taal), maar dit lijkt vooral voor een beperkt aantal schoolse richtingen weggelegd.

      Like

  2. Voorheen, toen ik nog alles zelf moest invullen, vond ik het een verschrikkelijk werk dat ik altijd tot het allerlaatst uitstelde. Nu de belastingdienst het, op internet, al grotendeels zelf invult gaat het wel tot goed. Wat ik ook prettig vind is dat uitgerekend wordt of ik al dan niet moet bijbetalen of iets terugkrijg. Dan heb ik overzicht.
    Voor een ander invullen, iets wat ik regelmatig deed, was dan weer geen enkel probleem voor mij. Ik kon jaaropgaves verzamelen, hypotheekrentes, en allerlei anders en daarmee aan de slag gaan. En ik kon dan ook een schatting geven hoeveel het bedrag van de aanslag zou worden. Fluitje van een cent.
    Ik heb er nog steeds last van, wanneer ik dingen voor een ander doe gaat dat gemakkelijk, voor mezelf is het vaak een crime, het lukt me eenvoudigweg niet.
    Enig idee hoe dat komt? Ikzelf snap het niet goed.

    Liked by 1 persoon

    • Hoi RoBb,
      Ik kan me heel goed voorstellen hoe het komt. Iemand met autisme heeft het altijd redelijk moeilijk met relaties. Als iemand je komt vragen hoe je dit of dat doet, is het veel te moeilijk uit te leggen hoe je “dit of dat doet”. Dan is het veel gemakkelijker om het ineens over te nemen. Tot eigen scha en schande natuurlijk. Ik zeg soms: “je mag alles kunnen, maar niemand anders mag dat weten”. Dat iemand anders het weet, is net het probleem. Je voelt je verplicht, en dan nog zo snel mogelijk.
      Voor jezelf ben je niets verplicht, misschien omdat een boete dreigt, of omdat je vrouw zegt dat ze buiten gaat gooien als je het nu eindelijk niet snel gaat doen. Dat doet ze toch niet. Toch niet om die reden…

      Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s